لأبينا إبراهيم عليه السلام :
( رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ )
« 1 » .
و مراد به آل ابراهيم اسماعيل و اسحاق و اولاد ايشاناند ، و آل محمّد صلى الله عليه و آله نيز آل ابراهيماند .
و از اين جهت در بعضى ادعيه واقع است كه « اللّهمّ صلّ على محمّد وآل محمّد كما صلّيت على أبيهم إبراهيم » يعنى : بار خدايا درجات و مقامات محمّد و آل محمّد را زياد كن ، همچنان كه درجات پدر ايشان ابراهيم را زياد فرمودهاى ، و در تشبيه كه گفتند : بايد مشبّه به از مشبّه أقوى باشد ، ممكن است در اين مقام به اعتبار اشتهار يا تحقّق و وجود باشد .
يعنى همچنان كه مشهور و محقّق ساختى رفعت درجهء ابراهيم را ، مشهور و محقّق كن باز رفعت و درجات محمّد و آل محمّد صلى الله عليه و آله را ، هر چند درجهء حضرت محمّد صلى الله عليه و آله ارفع از درجهء حضرت ابراهيم عليه السلام است ، پس اقوى بودن مشبّه به به اعتبار اشتهار و تحقّق است ، و بعضى از علماء گفتهاند : كه ممكن است كه منظور تشبيه نمودن صلاة آل باشد به صلاة حضرت ابراهيم عليه السلام .
و مخفى نماناد كه بناى اين توجيه بر اين است كه آل أعمّ از ائمّه عليهم السلام و ساير ذرّيه باشد ، و إلّا منافات با افضليت ائمّهء اثناعشر بر انبياء اولوا العزم خواهد داشت على المشهور ، اگرچه اقوى بودن مشبّه به لزومى در تحقّقش نيست ، چنانچه بعضى از علماء نقل و استشهاد نمودهاند عدم لزوم آن را به كريمهء
( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ )
« 2 » كه مشبّه به أقوى نيست هرچند در اين آيه نيز به اعتبار اشتهار و تحقّق مذكورين اقوى مىتواند بود .
و مراد به آل عمران كه در آيه مذكور شده موسى و هارون است كه از
هامش
( 1 ) مجمع البيان طبرسى 5 : 234 .
( 2 ) سورهء بقره : 183 .