شاگردان و اصحاب احمد حنبل
ابو اسحاق شاگردان و اصحاب احمد را تحت عنوان « و امّا احمد بن حنبل ، رحمه الله تعالى ، فقد نقل الفقه عنه جماعة . منهم : » در چند طبقه ياد كرده است و در حدود بيست كس را نام برده و به اختصار ، ترجمه آورده است . بدين قرار :
ابو الفضل ، صالح پسر احمد بن حنبل كه قاضى اصفهان بوده و به سال دويست و شصت و شش ( 266 ) به سن شصت و سه سال در اصفهان وفات يافته است .
و ابو عبد الله الرّحمن ، عبد الله بن احمد پسر ديگر وى كه به علل حديث و به اسماء رجال عالم بوده و به سال دويست و نود ( 290 ) به سنّ نود و نه سال در بغداد وفات يافته و در همان جا دفن شده است .
و ابو على ، حنبل بن اسحاق كه به سال دويست و نود و سه ( 293 ) در گذشته است .
و ابو بكر مروزى كه زمانى از عراق رفته و در حدود پنجاه هزار تن از او مشايعت كردهاند و چون به او گفته شده : اين نتيجهء عملى است كه تو از انتشار علم يافتهاى گريه كرده و گفته است :
اين علم از من نيست بلكه علم احمد حنبل است و از سخنان او است كه « قليل التّقوى يهزم كثير الجيوش » مروزى به سال دويست و هفتاد و پنج ( 275 ) - وفات يافته و نزديك قبر احمد حنبل دفن شده است .
و ابو بكر احمد بن هانى كلبى اثرم « 1 » كه حافظ حديث بوده و بواسطه تيقّظ و هوشمندى كه داشته يحيى بن معين در باره اش مىگفته است : « الاثرم احد ابويه » .
هامش
« 1 » « الاثرم : بفتح الالف و سكون الثاء المثلثة و فتح الراء و فى آخرها الميم . هذه اللفظة لمن كانت سنه مفتتة » ( اللباب )