دمشقى شافعى پس از تصدّى قضاء مصر ، متصدّى قضاء دمشق گرديد و بمذهب شافعى حكم كرد و قضاة بعد از او از وى پيروى كردند .
ابو زرعه نخستين كسى است كه مذهب شافعى را به دمشق وارد ساخته است و او چنان معمول مىداشت كه هر كس كتاب مختصر مزنى را حفظ مىكرد صد دينار به آن كس جائزه مىداد . ابو زرعه در سال سيصد و يك ( يا دو ، يا سه ) وفات يافته است .
مقدسى در « احسن التقاسيم » گفته است :
« فقهاء در زمان او ( قرن چهارم ) در كشورشان همه شافعى مذهب بودند و گفته است : « در شام نه داودى مىبينم و نه مالكى » سبكى در « طبقات » و سخاوى در « الإعلان بالتّوبيخ » گفتهاند كه :
« مذهب شافعى به وسيلهء محمد بن اسماعيل قفّال كبير شاشى متوفّى به سال سيصد و شصت و پنج در ما وراء النّهر انتشار يافت . » مقدسى گفته است كه :
« در اقليم شرق بر بسيارى از شهرها از قبيل شهر شاش و ايلاق و طوس و نسا و ابيورد و غير اينها اين مذاهب غلبه مىداشته است و در هرات و سيستان و سرخس و نيشابور و مرو هم اين مذهب وجود داشته است . . » باز هم گفته است :
« در سيستان و سرخس ميان شافعيّه و حنفيّه تعصّبهايى به ميان مىآمده كه مايهء خونريزيهاى زياد مىشده و به مداخلهء سلطان ، ميان ايشان منجرّ مىگشته است .
و از اقليم ديلم ياد كرده كه اهل قومس بيشتر اهل گرگان و برخى از مردم طبرستان حنفى بوده و باقى ايشان حنبلى و شافعى . و در « بيار » محدّثى يافت نمىشده مگر اين كه شافعى مذهب بوده است .
و از اقليم قور كه « موصل » و « آمد » و غير اين دو از شهرهاى آنست چنين ياد كرده كه شافعى و حنفى در آنجا انتشار داشته و حنبلى نيز در آنجا وجود داشته است و گفته است : بر اقليم كرمان مذهب شافعى غلبه داشته است .
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 677
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦٧٧