فقيهان خراسان
- 1 - عطاء بن ابو مسلم
در كتاب چاپى « طبقات الفقهاء » ابو اسحاق در ترجمهء عطاء چنين آمده است :
« . . ولد سنة خمسين ( 50 ) و مات سنة خمس و ثلاثين و مائتين ( 235 ) و كان جوّالة » كه بىگمان كلمهء « مائتين » سهوى است از ناسخ و صحيح آن « مائة » بوده است .
ابن اثير در « اللباب » ذيل كلمهء « الخراسانى » پس از ضبط آن ( بضم خاء معجمه و فتح راء مهمله و بعد از الف ، سينى مهمله و در آخر ، نونى ) چنين افاده كرده است :
« و خراسان بلادى است بزرگ ، و اهل عراق مىگويند : چون خراسان از رى آغاز و به مطلع آفتاب پايان مىيابد و برخى از اهل عراق مىگويند : چون از عراق بگذرى ، و آن كوه حلوان است ، حدّ خراسان مىباشد تا مطلع شمس .
و معنى كلمهء « خراسان » چنين است : « خور » به فارسى درى ، نام شمس است و « آسان » بمعنى موضع و مكان : برخى هم گفتهاند : معنى كلمه « كل بالرّفاهية » ( به آسانى بخور ) مىباشد ليكن گفتهء نخست اصحّ است .
« خلقى بسيار كه افزون از شمارند به خراسان نسبت داده شدهاند . از آن جمله است عطاء بن ابو مسلم خراسانى كه نام پدرش عبد الله و به گفتهء برخى ، مسلم است .
« عطاء از ابن مسيّب و غير او روايت مىكند .
« عطاء را از آن جهت « خراسانى » گفتهاند كه زمانى دراز در آنجا مىبوده
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 640
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦٤٠