- 5 - حسن بصرى
ابو سعيد حسن بن ابو حسن بصرى .
به گفتهء ابو اسحاق ، ابو حسن پدر حسن را نام يسار و مولى انصار بوده است .
حسن دو سال به آخر خلافت عمر مانده تولَّد يافته و شب پنجشنبه در بصره در گذشته و فرداى آن روز ، جمعه غرهء رجب از سال يك صد و ده ( 110 ) دفن شده است .
روايت شده كه مادر حسن ، خادمهء امّ المؤمنين ، امّ سلمه زن پيغمبر ( ص ) ، بوده و هر گاه مادر عقب فرمانى مىرفته و حسن گريه مىكرده امّ سلمه پستان به دهان او مىگذاشته است و از اين رو بوده كه حسن بركت يافته و به مقامات عاليه رسيده است .
ابو اسحاق ، از همّام آورده كه گفته است : حسن مىگذشت گروهى از قارئان ( فقيهان ) را بر برخى از ابواب امراء و فرمانروايان ديد پس چنين گفت :
« افرجتم عمّا بكم و فرطحتم نعالكم و جئتم بالعلم يحملونه غلّ رقابكم إلى ابوابهم ، فتزهّدوا فيكم امّا انّكم لو جلستم فى بيوتكم حتّى تكونوا هم الَّذين يتوسّلون إليكم ، لكان اعظم لكم فى اعينهم . تفرّقوا فرّق الله بين اعصابكم ! فانّه سمع و سمعنا فحفظ و نسينا » باز از ابو برده آورده كه اين مضمون را گفته است :
« من اصحاب محمّد را ادراك كردهام هيچ كس را از اين شيخ ( حسن بصرى ) به آنان ماننده تر نديدهام » و على بن زيد گفته است :
« من عروه پسر زبير و سعيد پسر مسيّب و يحيى پسر جعده و قاسم پسر محمّد و سالم و گروهى ديگر را ديدهام پس مانند حسن كسى را نديدهام و اگر حسن اصحاب پيغمبر ( ص ) را ادراك مىكرد ايشان بآراء او نياز مىداشتند » !
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 614
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦١٤