از كتاب « التّقريب » ابن حجر اين مضمون نقل شده كه اسود مردى فقيه ، ثقه و از مخضرمان « 1 » بوده و حديث ، زياد مىدانسته است .
شيخ در رجال خود ، بنقل ممقانى ، اسود را از اصحاب على ( ع ) شمرده است .
در « لباب » پس از اين كه نخع را بفتح نون و خاء و بعد از آن عين مهمله ضبط كرده و آن را قبيلهاى از مذحج گفته و اسم نخع را جسر بن عمرو بن . . ياد و وجه تسميه را « لأنّه انتخع من قومه - اى بعد عنهم - » نقل نموده اين مضمون را آورده است :
« و به اين قبيله گروهى بسيار از علماء نسبت داده شدهاند كه از ايشان است علقمة بن قيس بن يزيد بن قيس . صاحب ابن مسعود و بزرگترين اصحاب او كه از او و از علىّ و غير اين دو روايت مىكند . . و هم از ايشان است اسود بن يزيد بن قيس برادرزادهء علقمه كه او هم از ابن مسعود روايت مىكند و از عائشه نيز و از غير اين دو .
و شعبى و ابراهيم نخعى و جز اين دو از وى روايت مىكنند . و از ايشان است ابراهيم بن يزيد نخعى فقيه مشهور كه مادرش ، مليكه ، خواهر اسود بن يزيد است .
و هم از ايشان است مالك بن حارث بن عبد يغوث معروف به اشتر نخعى كه يكى از سواركاران معروف و دلاوران به نام است و او را در فتح عراق و جنگ جمل و جنگ صفّين مقامهاى برجسته و نمايانى است و از اصحاب على ، رضى الله عنه ، بوده كه بدست معاويه در سال سى و هفت با عسل مسموم شده و در قلزم در گذشته و چون خبر به معاويه دادهاند گفته است : انّ للَّه جنودا من عسل »
هامش
« 1 » معنى « مخضرم » پيش از اين بيان و دانسته شد كه مراد از آن كسى است كه جاهليت و اسلام را ادراك كرده است .