خطيب در « تاريخ » مسروق چنين عنوان كرده است :
« مسروق بن اجدع بن مالك ، و هو مسروق بن عبد الرحمن ابو عائشة الهمداني ، كوفىّ . يقال : انّه سرق و هو صغير ثمّ وجد فيسمّى مسروقا » .
و اين مضمون را از قول مسروق گفته است :
« عمر بن خطاب را ديدم از نام من پرسيد گفتم : مسروق بن اجدع ، عمر گفت : پيغمبر را شنيدم كه گفت : « الأجدع شيطان » پس تو مسروق بن عبد الرحمن هستى » و از قول شعبى نقل كرده كه گفته است : من در ديوان ديدم كه او را مسروق بن عبد الرحمن ثبت و ضبط كرده بودند . مسروق در جنگ با خوارج نهروان در ركاب على بوده است . » و هم از قول شعبى آورده كه گفته است : مسروق ، فتوى را از شريح عالمتر و شريح به كار قضاء از مسروق داناتر بود و شريح از مسروق استشاره مىكرد و مسروق از وى استشاره نمىداشت » .
و از قول سفيان ثورى اين مضمون را آورده است « مسروق بعد از علقمه باقى بود و هيچ كس بر او برترى نداشت . و به اسناد از احمد بن عبد الله عجلى آورده كه چنين گفته است :
« مسروق بن الأجدع يكنى ابا عائشة ، كوفىّ ، تابعىّ ، ثقة . و كان احد اصحاب عبد الله ، الَّذين يقرؤن و يفتون و كان يصلَّى حتى تورّم قدماه »
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 515
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٥١٥