تذكار فهرست
مطالبى كه پيش از ورود بمباحث جلد سيم مناسب مىنمود بعنوان « استدراك » آورده شود ياد گرديد اينك جلد سيم اين اوراق آغاز مىگردد .
براى اين كه خوانندهء اين اوراق در آغاز مطالعهء اين جلد ، اگر اصلا جلد اول را نديده و يا ديده و به ياد ندارد ، از سرگردانى مصون بماند و رشتهء مطالب جلد اول در نظر و فكرش ، بمباحث اين جلد مربوط و بهم پيوسته گردد و هم براى اين كه نويسندهء اين اوراق را تذكره و يادداشتى حاضر و زير نظر باشد و تكرار مراجعه را به جلدهاى پيش ، نيازى پيش نيايد يا مطلبى لازم ساقط نگردد و امرى بىثمر مكرّر نشود به جا است كه در اينجا فهرست مطالب جلد اول بطور خلاصه ثبت گردد .
در جلد اول ، نخست بعنوان « مقدمه » سبب اقدام به اين تأليف و خصوصياتى كه در آن منظور گرديده و از آن پس تشريح علل چهارگانهء « قانون » و اغراض مترتبهء بر آن و فعل و انفعال تكاملى آن با « اجتماع » و ضرورت وجود قانون ، و برترى آن ، به اعتبار علل ياد شده ، از حيث كمال آنها ، و در آخر « تعريف » فنّ « ادوار فقه » و « موضوع » و « غرض » آن آورده شده است .
پس از اتمام « مقدّمه » بمباحث اصلى پرداخته و مباحث اصلى و اساسى به دو مبحث ، در دو « دوره » تقسيم گرديده است : دور اوّل ، « دور تشريع » ، و دور دوّم ، « دور تفريع » اصطلاح دور تشريع براى آن زمان وضع گرديده كه فقه را پايهء اساسى نهاده شده يعنى احكام فقهى از شارع ، صدور يافته است .
دور اول ، تحت دو عنوان : نخست « از بعثت تا هجرت » و دوم « از هجرت تا رحلت » مورد بحث قرار گرفته است :
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 62
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦٢