ميان مكى و مدنى به اين بحث خواهيم پرداخت و عظمت اين حكمت را نشان خواهيم داد .
از فوايد ديگر شناخت مكى و مدنى اعتماد به قرآن و يقين به اين امر است كه قرآن سالم و به دور از گزند ديگرگونى و تحريف به دست ما رسيده است ، و اهتمام بىنظير مسلمانان نسبت به قرآن بر اين مصونيت و تحريفناپذيرى دلالت دارد . اهتمام مسلمانان به قرآن به حدى بود كه هر آنچه قبل از هجرت يا بعد از آن ، چه در سفر و چه در حضر ، در روز يا شب ، در زمستان يا تابستان ، در زمين يا آسمان و . . . نازل شده است مورد بررسى قرار داده و نقل كردهاند . بنابراين ، با وجود چنين اهتمام و حساسيتى در حفظ و حراست و آگاهى كامل از هر آنچه به قرآن و يا نزول آن مربوط مىشود ، منطقى به نظر نمىرسد مسلمانان در برابر دستبرد و ايجاد اختلال در قرآن سكوت و بىاعتنايى نشان داده باشند .
3 . راههاى شناخت مكى و مدنى
براى شناخت مكى و مدنى هيچ راهى جز تمسك به اخبارى كه از صحابه و تابعان رسيده است وجود ندارد . زيرا از پيامبر ( ص ) تصريحى بر مكى و مدنى بودن آيات و سور وارد نشده است . و اين بدان دليل بود كه مسلمانان در عهد رسول نيازى به چنين روشنگرى نداشتند ؛ چه آنان خود شاهد وحى و تنزيل بودند و زمان و مكان و اسباب و نزول را به عيان مىديدند ، و چيزى كه عيان است چه حاجت به بيان است .
عبد اللّه بن مسعود مىگويد :
قسم به خدايى كه جز او معبودى نيست ، سورهاى از كتاب خدا نازل نگرديد كه ندانم در كجا نازل شده است ، و آيهاى فرودنيامد كه ندانم دربارهء چه موضوعى نزول يافته است ، و اگر بدانم كسى آگاهتر از من به كتاب خداست و در جايى است كه با شتر مىتوان بدانجا رسيد . به سوى او مىرانم . « 1 »
ايوب « 2 » مىگويد :
مردى از عكرمه دربارهء آيهاى از قرآن سؤال كرد . وى اشاره به كوهى ( كوه سلع )
هامش
( 1 ) . المعجم الكبير ، طبرانى ، ج 9 : 8429 . به تحقيق عبد المجيد سلفى ، دار احياء التراث العربى .
( 2 ) . ايوب بن ابى تميمة كيسان سختيانى . ابو بكر بصرى ( 66 - 131 ه . ق ) ، ( تهذيب التهذيب عسقلانى ، ج 1 : 397 )