* ( وَالسَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ) * دلالتى است بر جواز ركوب دريا براى تجارت و غير آن ، از انتفاعات از پرندگان و ماهيان پس چنان كه به حكم عقل مباحست به حكم شرع هم تا حرمت آن ثابت نشود مباح است . .
« پس به اين آيه بر جواز بحث در « اصول كلام » استدلال مىشود بلكه سوق آيه تحريض بر نظر در علم كلام را مىرساند چنان كه در خبر نبوى وارد شده « ويل لمن قرء هذه الآية فمجّ بها اى لم يتفكر فيها . و دابه در لغت هر جنبنده است و در عرف بعضى ، خصوص مركوب و در عرف بعضى ديگر خصوص اسب و در عرفى ديگر چهارپا مىباشد » .
قسم دوم در بارهء چيزهايى معين كه به تحريم آنها اشاره شده سه آيه است :
1 - آيهء 3 از سورهء مائده * ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَما أُهِلَّ لِغَيْرِ الله بِه وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ وَما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ ) * .
از چيزهايى كه در جاهليت حرام نمىبوده و اسلام آنها را حرام قرار داده عدهاى در اين آيه نام برده شده است بدين قرار :
1 - « ميته » مردار و آن عبارتست از حيوانى كه بر وجه شرعى تذكيه نشده باشد .
2 - « دم » خون ، اعراب جاهلى به چند طريق آن را مىخوردهاند كه يكى از آنها علهز خوانده مىشده و آن چنان بوده كه خون را در مصارين و مباعر ( روده هاى كثيف ) مىداشته و آن را بريان مىكرده و مىخوردهاند . على عليه السلام در بعضى
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 204
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٢٠٤