موانع فراوان و نيازهاى تازه را ناديده بگيريم و هيچ كار مثبتى را در نظام آموزش و مواد درسى انجام ندهيم .
به هر حال موضوع ضرورت تغيير و تكامل متون درسى و برنامه ريزى تحصيلى با توجه به شرايط موجود و نيازهاى متزايد زندگى يكى از مسائل مورد نياز براى بازسازى حوزهها است كه چاره جويى عاجلى را مىطلبد و عوامل ديگرى را نيز در كنار آن بايد لحاظ كرد .
2 -
عوامل پيشرفت و تكامل
تنظيم متون كلاسيك و آموزشى ، ماده اصلى اين پيشرفت به شمار مىآيد ، ولى اين ماده اصلى ، نياز به زمينه و شرايط و ضوابط ديگرى دارد كه بدون در نظر گرفتن آنها ، آن ماده نيز ضايع مىگردد .
الف برنامه صحيح آموزشى
تهيه متن آموزشى يك مهم و مهم ديگر تنظيم برنامه آموزشى و برآورد شيوهها و ضوابط و ملاكهاى آن است . و اين كمترين چيزى است كه مورد توجه قرار گرفته است .
برنامه ريزى صحيح ، نياز به مراكز و عالمان بزرگ و با ذوق و خوش قريحه و نيروهاى كار آزموده و آگاه به مباحث تعليم و تربيت دارد . و با رأى و عقيده افراد ناوارد و آن هم معدود و ناآشنا به متد جديد علمى ميسر و ثمر بخش نيست .
حوزههاى دينى مىبايست مانند همه مراكز علمى و فرهنگى جهان داراى يك « مركز پژوهشى برنامه ريزى آموزشى » باشد . و آن مركز هميشه به منظور تعالى بخشيدن به شيوهها و برنامهها ، طرحى نوين را ارائه دهد .
برنامه ريزى آموزشى و تعليم و تربيت ، نياز به اطلاعات و آگاهيهاى تخصصى دارد و صرف آگاهى به فقه و اصول ، اين توانايى را در پى ندارد و تضمين نمىكند .
مرحله پايين برنامه ريزيها ، گاه با داشتن ذوق و استعداد ذاتى برنامه ريزى ، عملى است ولى مراحل دقيق و پيچيده و گسترده و علمى آن ، جز در سايه شيوهها و روشهاى علمى جديد امكان پذير نيست .
برنامه ريزى و نظام دادن به حوزه به معناى ساختن مؤسسات گوناگون نيست ! بلكه قبل از ساختن مؤسسه بايد طرح ، هدف و برنامه آن را معين كرد ، زيرا آن چه مايه پيشرفت