شروح ، تعليقات و پاورقيهاى صحاح سته
همان گونه كه علما و انديشمندان شيعه بر كتب اربعه به دليل اهميت و محور قرار گرفتن آنها در استنباط احكام شرعيه شرحها ، پاورقىها ، تعليقهها و مقدمهها نوشتهاند ، مانند كتاب وافى از مرحوم محدث بزرگ ملا محسن فيض كاشانى ( 1007 - 1901 ) ، كتاب وسائل الشيعه إلى تحصيل مسائل الشريعه از مرحوم عالم بزرگ شيخ حر عاملى ( 1033 - 1104 ) ، كتاب بحار الأنوار از عالم توانا و نويسنده بزرگ ملا محمد باقر مجلسى ( 1037 - 1 / 1110 ) ، دانشمندان جامعه اهل سنت نيز در طول تاريخ ، به دليل اهميت صحاح سته در شناخت احكام شرعى ، شرحها ، پاورقيها ، تعليقهها و مقدمهها بر آن نوشتهاند .
در مقدمه صحيح بخارى ( ط 1376 ) آمده است : « شروح و تعليقاتى كه بر صحيح بخارى نوشته شده حدود 59 شرح ( تمام و ناتمام ) است كه يازده شرح آن به چاپ رسيده » ، مانند « عمدة القارى از شيخ الاسلام ابو محمد محمود بن احمد معروف به عينى ( م 855 ) ، ارشاد السارى از ابو العباس شهاب الدين احمد بن محمد معروف به قسطلانى ( م 923 ) ، فتح البارى از شيخ الاسلام ابو الفضل شهاب الدين احمد بن على بن محمد معروف به ابن حجر عسقلانى و شرح الكرمانى . همچنين حدود 28 پاورقى و 16 مقدمه بر آن نگاشته شده است و نيز 16 نويسنده ، هر كدام به سليقه خويش آن را تلخيص كردهاند .
شروح صحيح مسلم و سنن
بر صحيح محمد بن مسلم نيز مانند صحيح بخارى شروح زيادى نگاشته شده ، كه مهمترين آنها شرح فاضل نووى است .
و نيز بر سنن نسائى شرحهاى مختلفى نوشتهاند كه از آن جمله است : شرح ابو الحسن على بن عبد الله انصارى اندلسى و شرح حافظ جلال الدين سيوطى و بقيه سنن نيز داراى شروحى هستند .
4 - تأليف كتبى به عنوان تفسير قرآن
يكى ديگر از رخدادهاى دوران حكومت بنى عباس ( 132 - 656 ) تأليف كتبى تحت