شرح كافيه - شرح گيپائى
( نحو - فارسى )
جرجانى ، على بن محمد ، 740 - 816 ق
اصل از جمال الدين ابن عمرو عثمان بن عمر معروف به ابن حاجب نحوى متوفى 646 ه - . ق . و شرح از مير سيد شريف جرجانى ، على بن محمد متوفى 816 ه - . ق . شرحى است مزجى و مشهور به شرح گيپائى . گيپا به زبان فارسى به معنى - كله پز - است و در وجه تسميه اين شرح به اين نام چنين آمده كه مير سيد شريف در اوايل جوانى كه در مدرسه تدريس مى كرده ، پسر كله پزى را درس مى داده و پدرش هر روز نهار استاد پسرش را مى فرستاده و سيد اين شرح را براى او نگاشته لذا به شرح گيپائى نيز مشهور است . در هند و ايران به چاپ رسيده است . بر ( كافيه ) سه شرح به فارسى نوشته شده : يكى شرح محمد امين هروى و ديگر شرح علاء الدين قوشچى و سومى كه مشهورتر است همين شرح جرجانى است . ( فاضل )
[ الهيات مشهد 1 / 174 - 175 ؛ كشف الظنون 2 / 1370 ؛ مجلس 26 / 380 و 10 / 180 و 678 ؛ منزوى 3 / 2066 ؛ مشار فارسى 3 / 3245 ؛ فهرست سپهسالار 2 / 368 و 5 / 226 ؛ فهرست دانشگاه 6 / 2302 ؛ كتابخانه جامع گوهرشاد 3 / 1434 و 4 / 2144 ؛ فهرست آستان قدس 12 / 219 - 12 / 220 ]
8157 ) نسخه شماره : 2134 - 24 / 12
آغاز : بسمله و به نستعين الكلمة لفظ وضع لمعنى مفرد . معنى كلمه در اصل لغت يك سخن است و معنى وى دراصطلاح نحاة لفظى است كه نهاده شده باشد از براى معنى كه مفرد باشد .
انجام : ( المفتوح ما قبلها تقلب الفا ) نون تاكيد خفيفه كه ماقبل وى مفتوح باشد . . . گويى دراضربن يا رجل اضربا قياس بر وقف دراسم منون والله اعلم بالصواب واليه المرجع والمآب .
نسخ و نستعليق ، محمد اسماعيل قمى جلد : تيماج قهوه اى مجدول گرهى با ترنج وسرترنج ، ضربى عطف تيماج سرخ ، 185 برگ ، 19 - 21 سطر ، 13 * 25 سم
8158 ) نسخه شماره : 3850 - 180 / 19
انجام : از جمله حروف نون تأكيد است واو بر دوقسم است خفيفه ساكنه و اين بر اصل خود است .
افتادگى ازانجام ، نستعليق ، بى كا عناوين ونشانى ها شنگرف ، درحاشيه تصحيح شده است . ، جلد : تيماج مشكى فرسوده ، بدون مقوا ، 197 برگ ، 15 سطر ، 12 * 19 سم
8159 ) نسخه شماره : 1 / 529 - 149 / 3
آغاز : عدى صوت منادى مفرد معرفه چون مكرر شود و بعد از آن اسمى مذكور شود كه مضاف اليه
انجام : لازم آيد كه آنكه اعراب فعل جارى بر حرفى شود كه كلمه ديگر است حقيقتاً
از بحث مناداى مضاف تا آخر ، افتادگى ازآغاز ، نستعليق ، جمال محمد ارسلان نوشابادى مقيم كاشان منسوب به عطار ، 9 رمضان 902 ، عناوين ونشانيها مشكى ، درحاشيه تصحيح ونسخه بدل وجود دارد ، با