«
كَلَّا
- هرگز ( چنان نيست كه خيال مىكنند ) . » مال هرگز سبب جاودانى شدن كسى نمىشود ، بلكه زودتر او را به مرگ مىرساند ، ما همه روزه از اخبار سالخوردگانى با خبر مىشويم كه عمرشان از صد سال تجاوز كرده است ، و معمولا در ميان آنان كسانى را جز مردمان سادهء متعارفى نمىيابيم ، و اگر مال سبب خلود مىبود ، عمر مردمان با اندازهء مالشان محاسبه مىشد ، در صورتى كه ما عكس آن را مشاهده مىكنيم .
ديگر اين كه فراهم آوردن مال بسيار جز از طريق حرام ميسر نمىشود كه اين خود خسران و زيانكارى دارندهء آن را بيشتر مىكند ، مال را با تلاش فراوان جمع مىكند كه عاقبت مايهء و بالى براى او است ، و در حديثى به جا مانده از امام رضا - عليه السلام - آمده است : « مال جز با پنج خصلت جمع نمىشود : بخل شديد و آرزوى دراز و حرص فراوان و بريدن پيوند رحم و برگزيدن دنيا بر آخرت » . « 3 » «
لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ
- حتما در آتش شكننده افكنده خواهد شد . » آنان كسانى بودند كه با همز خود مردم را تحقير مىكردند ، و با لمز خويش به استهزاى ايشان مىپرداختند ، و اكنون به آتش دوزخى فرو افكنده مىشوند كه آنان را فرو مىشكند و خرد مىكند .
[ 5 ] و آيا مىدانى كه حطمة چيست ؟ مىدانيم كه تحطيم ( يعنى شكستن و خرد شدن ) از برخورد جسم صلبى با مثل خود نتيجه مىشود ، پس چگونه ممكن است كه آتش سيّال سبب تحطيم شود ؟
/ 348 «
وَ ما أَدْراكَ مَا الْحُطَمَةُ
- و نمىدانى كه حطمه چيست . » دانش بشر نسبت به حقايق امور سخت محدود است ، و بر او لازم است كه براى دست يافتن به ابعاد حق در آنها خود را با مقياسهايى تازه مجهز كند .
[ 6 ] مثلا آتش در دنيا طبيعتى سيال دارد ، از آن روى كه هفتاد بار از آتش دوزخ سبكتر است ، امّا آتشى كه جبار آسمانها و زمين براى تجلى بخشيدن به خشم
هامش
( 3 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 668 .