از اين حديث چه مىفهميم ؟ آيا جبر است يا مسئوليت ؟ تلاوت آيات به توسط رسول اللَّه - صلى اللَّه عليه و آله - ما را به بخشندگى و انفاق تشويق مىكند ، ولى پايان كار را به فرمان خدا وابسته كرده است . آرى ، اين ما نيستيم كه سعادت و شقاوت را مقرر مىداريم ، بلكه خداوند سبحانه و تعالى است ، ولى با اعمال ما و با آنچه خود برمىگزينيم ، آيا خود او نگفته است :
كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ
، « 11 » و
إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى
كه در آن سعى را به انسان نسبت داده است ، و رسول انديشهء جبر را رد كرد ، و اتكال بر كتاب را كه ، به گمان ايشان ، در اين باره سودى از آن به دست نمىآيد .
هامش
( 11 ) - المدّثّر / 38 .