«
فَأَنْذَرْتُكُمْ ناراً تَلَظَّى
- پس شما را از آن آتش سوزان بيم دادم . » آتشى افروخته در انتظار همهء بدكاران و اشقياء است ، و بايد از آن بر حذر باشيم ، زيرا كه خدا همهء ما را از آن بيم داده است ، پس كسى را نرسد كه بگويد :
من بدان روى كه مالك مال يا جاهم ، يا / 155 - ظاهرا - نام مسلمان دارم ، و به رسول خدا و آل او وابستهام ، از آن آتش دورم . هرگز ! . . . كسى از آتش در امان است كه در دنيا از خدا مىترسيده و پرهيزگار بوده است .
[ 15 ] اما اشقى به آن آتش مىسوزد ، براى اين كه با پوششى از ايمان و اعمال صحيح حجابى كه او را از آتش دوزخ حفظ كند ، براى خود فراهم نياورده بوده است .
«
لا يَصْلاها إِلَّا الْأَشْقَى
- به آن در نيايد مگر بدبختى ، » [ 16 ] و نشانهء اين شقاوت و بدبختى كفر به رسالت و عصيان به شريعت است .
«
الَّذِي كَذَّبَ وَ تَوَلَّى
- كه تكذيب كرد و روى گرداند . » تكذيب حالتى نفسى و عقلى است ، و روى گرداندن حالتى عملى ، يعنى به قلب و زبان رسالت را تكذيب كرد ، و به عمل و ايستارهاى خود به دين پشت كرد و از آن رو گردان شد .
[ 17 ] كسى كه از خدا مىترسد در حقيقت از آتش خشم او مىترسد .
نمازش او را حفظ مىكند ، روزهاش او را از اين آتش دور مىسازد ، انفاقش مانع رسيدن آتش خشم الهى به او مىشود و نيت پاك او وى را از اين آتش فروزان نگه مىدارد :
«
وَ سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى
- و از آن دور گردانده مىشود آن كه پرهيزگارتر است . » چرا پروردگار ما نگفت : « التّقى پرهيزگار » ؟ شايد بدان سبب كه تقى كه به تراز اتقى نرسيده ، ممكن است مرتكب بعضى خطاها شده و استحقاق لهيبى از آتش به اندازهء آن پيدا كرده باشد - اگر خدا او را نبخشيده باشد ، و خداوند متعال