در روايات بسيارى « 1 » واژهء « صفّ » به كار رفته است ؛ از آن جمله روايت مالكابن اعين است كه مىگويد :
« . . . حَرَّضَ اميرُالْمُؤْمِنينَ عَلَيهِ السَّلامُ النَّاسَ بِصِفَّيْنِ فَقالَ : انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَدْ دَلَّكُمْ عَلى تِجارَةٍ تُنْجيكُمْ مِنْ عَذابٍ أَليمٍ ، وَ يُشْفى بِكُمْ عَلَى الْخَيْرِ الْايْمانُ بِاللَّهِ ، وَالْجِهادُ فى سَبيلِ اللَّهِ . . . فَسَوُّوا صُفُوفَكُمْ كَالْبُنْيانِ الْمَرْصُوصِ فَقَدِّمُوا الدّارِعَ وَأَخِّرُوا الْحاسرَ وَ عَضُّوا عَلىَ النَّواجِدَ . . . » « 2 »
امير مومنان عليه السلام در صفّين مردم را به جنگ تشويق مىكرد و مىفرمود خداوند تبارك و تعالى شما را به تجارتى كه از عذاب دردناك نجات مىدهد ، راهنمايى كرده است و شما را برخير ( ايمان به خدا و جهاد در راه او ) هدايت نموده است . . . پس صفهايتان را مانند بنيانى محكم ( سد آهنين ) مرتب كنيد و زره پوشان را در جلو و افراد بدون زره و سپر را در پشت سر قرار دهيد و دندانهاى خود را برهم بفشاريد و . . . .
فقهاء مىگويند : در جنگ واجب است جنگجويان خودشان را در ميدان جنگ به صف ثابت و استوار مانند سدّ آهنين مرتب كنند . « 3 »
يكى از احكام جنگ اين است كه فرمانده لشكر وقتى تصميم بر جنگ گرفت ، از خداوند طلب خير و درخواست پيروزى كند و اصحاب و ياران خود را به مرتّب كردن صفها تشويق نمايد . « 4 »
صَفايا
صفايا در لغت يعنى برگزيدهها .
در اصطلاح بهترين غنيمتها است كه رئيس و فرمانده قبل از تقسيم غنيمت براى خود
هامش
( 1 ) - ر . ك . اصولكافى ، ج 2 ، ص 318 ؛ نشر فرهنگ اهلبيت ، ج 4 ، ص 34 ، 247 ، 394 ، 290 ، 226 ؛ نشرنور ، ج 3 ، ص 384 ؛ وسائل الشيعه ، ج 4 ، ص 1122 ؛ نشر داراحياء التراث ، ج 11 ، ص 71 و ج 5 ، ص 381 ، 412 ، 472 ، 473 و ج 2 ، ص 806 ؛ نهجالبلاغه ، خطبهء 107 و 122 .
( 2 ) - فروع كافى ، ج 5 ، ص 39 ؛ و وسائل الشيعه ، ج 11 ، ص 72 ، نشر دار الحياء التراث .
( 3 ) - فقه امام جعفر صادق ، محمد جواد مغنيه ، ج 2 ، ص 270 ، نشر دار العلم .
( 4 ) - ينابيع الفقهيه ، كتاب الجهاد ، ص 71 ( اصباح الشيعه لمصباح الشريعه ) .