مارِقين
مارِق در لغت به كسى كه از دينش خارج شده ، گفته مىشود . « 1 »
در اصطلاح به كسانى كه در جنگ نهروان ( بعداز جنگ صفين ) با حضرت على ( ع ) به نبرد برخاستند ، گفته مىشود كه از آنان به « خوارج » نيز تعبير مىشود .
شعار خوارج نهروان اين جمله بود :
« لا حُكْمَ الَّا لِلَّهِ لا لَكَ يا عَلّىِ وَ لا لِمُعاوِيَةِ » « 2 »
فرمانروايى تنها از آن خداست ، اى على نه به تو مىرسد و نه به معاويه .
حضرت على ( ع ) در جواب اين شعار فرمود :
« كَلِمَةُ حَقٍّ يُرادُبِهَا الْباطِلُ ، نِعَمْ انَّهُ لا حُكْمَ الّا لِلَّهِ ، وَلكِنَّ هؤُلاءِ يَقُولُونَ : لا إِمْرَةِ الّا لِلَّهِ ، وَ انَّهُ لابُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ امْيرٍ . . . » « 3 »
اين شعار ، سخن حقى است ، ولى از گفتن آن منظور باطلى دارند . البته حكم به معنى قانونگذارى از آن خداست ، ولى اينان حكم را به معنى فرمانروايى تفسير مىكنند ، مىگويند :
غير از خدا حاكمى وجود ندارد ، در حالى كه مردم به حاكم و فرمانروا احتياج دارند .
براى توضيح بيشتر به كلمات قاسطين و ناكثين مراجعه شود .
مُبارِزِه
بَرَزَ در لغت به معنى ظاهر شدن پس از كتمان ، برترى در فضيلت ، و شجاعت در جنگ تن به تن آمده است . « 4 »
در اصطلاح عبارت است از : مبارزطلبيدن در ميدان نبرد براى جنگ تن به تن و يا اعلان جنگ .
هامش
( 1 ) - المعجم الوسيط ، ج 2 ، ص 865 .
( 2 ) - شرح نهج البلاغه ، خويى ، ج 8 ، ص 133 .
( 3 ) - نهجالبلاغه ، فيض الاسلام ، خطبهء 40 ، ص 125 .
( 4 ) - المنجد ، ماده بَرَزَ ، ص 34 .