در حديث چنين آمده است :
« اذا اخْفَرَتِالذِّمَةِ نُصِرَ الْمُشْرِكُونَ عَلَى الْمُسْلِمينَ » « 1 »
وقتى پيمان و ذمه شكسته شود ، مشركان بر مسلمانان پيروز مىشوند .
پذيرش ذمه اهل كتاب از طرف مسلمانان طى قراردادى صورت مىگيرد و تا زمانى كه مواد اين قرارداد از طرف اهل كتاب نقض نشده ، آنها تحت حمايت اسلام در امنيت زندگى مىكنند ، ولى نقض هر يك از مواد قرارداد سبب برائت ذمه آنان شده و جان و مال و ناموس و اولاد شان بر مسلمانان حلال مىشود . « 2 »
اجْهازْ
اجْهازْ از مادهء جهز ، در لغت در مورد مجروح جنگى به كار رفته است و به معنى سختگرفتن و سرعت در اتمام كار و كشتن مجروح است . « 3 »
و در اصطلاح فقه نظامى نيز همين منظور است . البته اسلام دستور به احسان و مداراى با مجروح جنگى داده است . بخصوص اگر مجروح مسلمان باغى باشد كه مركزيت و سازمانى ندارد و يا سازماندهى آنان از هم پاشيده است . امّا آنان كه هنوز مركزيت و پايگاهى دارند ، كشته مىشوند . « 4 »
حفص بن غياث مىگويد : از امام صادق ( ع ) حكم دو طائفه مسلمان ، يكى باغى و ديگرى عادل ، كه با هم مىجنگند و عادل پيروز شده را پرسيدم .
فرمود : اهل عدل نبايد فراريان را تعقيب كنند ، و اسيرانشان را بكشند ، و مجروحان را به قتل برسانند . البته اين حكم وقتى است كه پايگاهى براى اهل بغى باقى نمانده است .
اما اگر هنوز مركزيت و تشكيلات و پايگاهى دارند ، اسيرانشان كشته مىشوند ، فراريانشان مورد تعقيب قرار مىگيرند و مجروحانشان به قتل مىرسند . ( و جريحهم يجاز عليه ) . « 5 »
هامش
( 1 ) - ينابيع الفقهيه ، كتاب الجهاد ، ص 289 ( قاموس الجهاد ) .
( 2 ) - همان ، ص 33 ( الكافى فى الفقه ) .
( 3 ) - المنجد ، مادهء جهز .
( 4 ) - شرايع الاسلام ، محقق حلى ، ج 1 ، ص 236 ، مكتبة العلمية الاسلاميه .
( 5 ) - وسائل الشيعه ، ج 11 ، ص 55 ، بيروت .