( آ )
آبق -
صارب ، متمرد . مجمع البحرين
در فقه ، بردهاى است كه از تصرّف مالك خود فرار كرده و بردگى را قبول ندارد . شرح لمعه ؛ دستور العلماء
موارد استعمال : بنابر قول مشهور ، اجرت برگرداندن بردهء آبق به صاحبش به قرار زير است :
از شهر خود مالك يك دينار و از شهرهاى ديگر چهار دينار . شرح لمعه ، كتاب جعاله
آجام -
بيشهها ، نيزارها ، جمع اجمه .
در فقه ، زمينى را گويند كه از نى پر شده و به صورت نيزار درآمده و زمين آن مالك شخصى ندارد . شرح لمعه
موارد استعمال : آجام از انفال - اموالى كه مخصوص رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و ائمهء اطهار عليهم السّلام است - مىباشد .
شرح لمعه ، كتاب خمس
آحاد -
يكشنبهها ، جمع أحد . مجمع البحرين
در فقه ، هر خبرى كه به حدّ تواتر نرسيده باشد ، به آن خبر واحد گفته مىشود .
جمع آن ، آحاد .
ترمينولوژى حقوق ؛ الرعاية فى علم الدرايه
موارد استعمال : يكى از شرايط اجتهاد و افتاء ، شناختن آحاد و متواتر است .
شرح لمعه ، كتاب قضاء
آحاد المسلمين -
در فقه ، ده نفر يا كمتر مىباشد ، البته آحاد به معناى تعداد كمى نيز استعمال مىشود . شرح لمعه
موارد استعمال : امان دادن آحادى از مسلمانان به آحادى از كفار اعتبار دارد و واجب است كه قتال با آنها متوقف شود .
شرح لمعه ، كتاب جهاد
آداب -
جمع ادب ( زيركى ، هوشيارى ، نگاه داشتن حد هر چيز ) است .
در فقه ، علوم عربيه مانند صرف و نحو ، اشتقاق ، معانى و بيان ، بديع و عروض و غير اينهاست .
موارد استعمال : معلم قرآن و آداب مىتواند از بيت المال ارتزاق نمايد .
شرح لمعه ، كتاب قضاء
آداب القاضى -
چيزهايى كه انجام آنها براى قاضى لازم و ضرورى است . كتاب ادب القاضى يكى از كتب فقه مى باشد . دستور العلماء به نقل از فتح القدير
آدم -
به آدمى بشر گفته مىشود . خداوند قصهء حضرت آدم را در هفت سورهء ( بقره ، اعراف ، حج ، بنى اسرائيل ، كهف ، طه ، ص ) تكرار نموده . جمع آن آدمون مىباشد .
« آدم » افعل تفضيل از ماده ادم است .
ادم : با محبت قلب افراد را به يكديگر نزديك كرد . مجمع البحرين ؛ طلبة الطلبه
موارد استعمال : در مسّ مردهء آدمى ، غسل واجب است . شرح لمعه ، كتاب طهارت
آفاقى -
كرانه ، كشور ، كنار . منسوب به آفاق . جمع آن ، افق .
در فقه ، كسى را گويند كه فاصله محل سكونت او تا مكه بيشتر از 48 و يا 12 ميل باشد و در مقابل مكّى استعمال