موارد استعمال : سرقت مال محترم كافر موجب حدّ مىشود . شرح لمعه ، كتاب حدود
مال مشترك -
مالى كه دو نفر و يا بيشتر به طور مشاعى در آن شريك باشند .
موارد استعمال : احدى از شركاء نمىتواند در مال مشترك تصرف كند مگر با اجازه تمام آنها . شرح لمعه ، كتاب شركت
مال ملقوط -
مالى كه از زمين به علت بىصاحب بودن برداشته مىشود .
طلبة الطلبه ، كتاب لقطه
موارد استعمال : لقطه اسم مال ملقوط است .
شرح لمعه ، كتاب لقطه
ما له مخلاب -
حيوان داراى مخلاب ( ناخن هر جانور شكارى اعم از پرنده و يا چهارپا ) است .
موارد استعمال : گوشت ماله مخلاب از پرندگان حرام است . شرح لمعه ، كتاب اطعمه و اشربه
مانع -
چيزى كه تو را نمىگذارد به مقصود برسى ، مانع ناميده مىشود . معجم لغة الفقهاء
در فقه ، به آنچه با وجود سبب نمىگذارد حكم بر آن مترتب شود مانع مىگويند . دستور العلماء
موارد استعمال : موانع ارث زياد است مرحوم شهيد اول در كتاب دروس مىفرمايد بيست امر مانع ارث است از جمله آنها مىباشد : قتل ، كفر و غيره .
شرح لمعه ، كتاب ارث
مانع شرعىّ -
چيزى است كه با وجود سبب حائل بين ترتيب حكم و سبب باشد ، البته اين حائل بودن از جهت شرع باشد . معجم لغة الفقهاء
موارد استعمال : در صورت وجود مانع شرعى ( مانند حيض به زنى كه اجير براى نظافت مسجد شده است ) فسخ اجاره جايز است . شرح لمعه ، كتاب اجاره
ما يتغابن النّاس فى مثله -
تفاوت قيمتى است كه مردم غالبا به آن تحمل مىكنند و در صورت وجود آن ادعاى مغبونيت نمىكنند . طلبة الطلبه ، كتاب عتاق
موارد استعمال : خيار غبن در « ما يتغابن الناس فى مثله » ثابت نمىشود .
شرح لمعه ، كتاب متاجر
ما يتموّل -
مالى كه مردم به ماليت آن ارزش قائل نمىشوند مانند يك حبّه گندم .
موارد استعمال : غصب در « ما لا يتمول » متحقق مىشود ، ردّ آن به صاحبش واجب است . شرح لمعه ، كتاب غصب
ما يسابق عليه -
وسيلهاى كه ( اسب ، شتر ، فيل ، الاغ ، اسلحه ، تيراندازى و غيره ) با آن قرار است مسابقه انجام شود .
موارد استعمال : تعيين « ما يسابق عليه » با مشاهده ضرورت دارد . شرح لمعه ، كتاب سبق و رمايه
مايعات -
چيزهايى است كه حالت سيلان و ذوب شدن داشته باشند و در روى زمين اگر قرار بگيرند حالت جريان دارند . مجمع البحرين ؛ طلبة الطلبه
موارد استعمال : مايعات نجس با آب پاك نمىشوند . شرح لمعه ، كتاب اطعمه و اشربه
ما يملك -
چيزى كه از نظر شرع مسلمان