اختلاف شديد قيمت از ميان برداشته شود مانند گوشت و نان و جواهرات بزرگ .
موارد استعمال : بيع سلم در « ما لا يضبط وصفه » جايز نيست . شرح لمعه ، كتاب متاجر
ما لا يقبل النّقل -
حقوق غير قابل انتقال ( مانند حق قصاص و حدّ قذف و حق شفعه ) مىباشد .
موارد استعمال : وصيت « ما لا يقبل النقل » به نفع ديگر صحيح نيست .
شرح لمعه ، كتاب وصيت
ما لا يقع عليه الذّكاة -
حيوانى را گويند كه با ذبح شرعى گوشت آن حلال نمىشود مانند سگ و خوك و غيره .
موارد استعمال : در اتلاف بعض ما لا يقع عليه الذكاة « مثلا در سگ شكارى ) پرداخت مبلغى به عنوان جريمه واجب است . شرح لمعه ، كتاب ديات
ما لا يملك -
چيزى كه از نظر شرع اسلام مسلمان و غير مسلمان نمىتوانند مالك آن بشوند مانند انسان حرّ .
موارد استعمال : خريد و فروش « ما لا يملك » باطل است . شرح لمعه ، كتاب متاجر
ما لا يملكه المسلم -
مالى است كه تحت مالكيت مسلمان نمىآيد مانند مشروب الكلى و خوك .
موارد استعمال : اگر ذمّى « ما لا يملكه المسلم » را بفروشد و از پول آن دين مسلمان را بدهد گرفتن براى مسلمان جايز است . شرح لمعه ، كتاب دين
ما لا ينقل -
زمين ، ساختمان و اشجار است البته در صورتى كه اشجار با زمين فروخته شود .
موارد استعمال : قبض و تسليم در « ما لا ينقل » تخليه و رفع اليد است .
تحرير الوسيله
مال قديم -
مالى كه از تملك آن شش ماه تمام بگذرد .
موارد استعمال : در صورت نذر مال قديم بايد مالى را پرداخت كند كه شش ماه از تملك آن گذشته باشد . شرح لمعه ، كتاب عتق
مالك -
صاحب ملك ، ملكدار .
در عرف فقه ، در عقد مضاربه به صاحب سرمايه و در عقد مزارعه به صاحب زمين مالك گفته مىشود .
موارد استعمال : در مضاربه عامل به آنچه مالك اذن داده است قناعت مىكند و تصرف ديگر بايد نداشته باشد .
شرح لمعه ، كتاب مضاربه
موارد استعمال : در مزارعه خراج براى مالك واجب است كه پرداخت نمايد .
شرح لمعه ، كتاب مزارعه
مالك الوطى -
به شوهر زن و مالك كنيز ، مالك الوطى گويند .
موارد استعمال : ازدواج منظوره و ملموسهء پسر ( به طريقى كه به غير مالك وطى جايز نباشد ) براى پدر مكروه است . شرح لمعه ، كتاب نكاح
مال محترم -
مالى را گويند كه ماليت آنرا اسلام قبول كرده است مانند خمر و خوك نيست . قواعد شهيد منقول از حاشيه ، شرح لمعه