( ظ )
الظّاعن -
به مسافر گفته مىشود از مادهء ظعن به معناى سير مىباشد . مجمع البحرين
موارد استعمال : در حديث است كه ظاعن ، نماز خود را دو ركعت بايد بخواند . طلبة الطلبه ، كتاب صلات
الظّهيرة -
به معناى نصف النهار فصل گرم گفته مىشود و در زمستان به نصف النهار ظهيره نمىگويند . مجمع البحرين ؛ طلبة الطلبه
موارد استعمال : صلاة الظهر به علت اين كه در ظهيره انجام مىشود به آن ظهر نام نهادند . مغنى المحتاج ، كتاب صلات
ظئر -
هر چيزى همراه با چيزى همانند خودش .
در فقه ، زنى كه به بچهء ديگران شير مىدهد و دايگى مىنمايد .
موارد استعمال : اگر در اثر انقلاب ظئر ( از طرفى به طرف ديگر برگشتن ) بچه فوت شود ، ديهء بچه به خود زن واجب مىشود .
( البته در صورتى كه كارش افتخارى و بدون اجرت باشد . ) شرح لمعه ، كتاب ديات
ظاهر -
پيدا ، آشكار .
در فقه ، هر امرى كه بهطور ظنّى دلالت بر چيزى نمايد مىباشد .
موارد استعمال : جايى كه محال عليه دين محيل را پرداخت كرده و مىگويد بدهكار نبوده است ظاهر بر اين است كه بدهكار است زيرا اگر بدهكار نبود پرداخت نمىكرد . شرح لمعه ، كتاب حواله
ظفر -
با ضمّهء ظا ، مشاله ( شال ذنبها اى ارتفع ) . در عرف فقه به ناخن گفته مىشود .
موارد استعمال : در قطع ظفر ده دينار ديه بايد پرداخت شود ، البته در صورت عدم روييدن مجدد . شرح لمعه ، كتاب ديات
ظفرة -
به ناخنه چشم ظفره گفته مىشود .
موارد استعمال : يكى از عيوب موجب فسخ در حيوان وجود ظفره است .
طلبة الطلبه ، كتاب بيع
ظلّ -
سايهاى است كه بين تو و خورشيد واقع شده و نمىگذارد نور خورشيد به طور مستقيم تابش داشته باشد . مجمع البحرين
موارد استعمال : زوال شمس با زياد شدن ظلّ ( پس از كم شدن ) معلوم مىشود .
شرح لمعه ، كتاب صلات
ظلّ النّزّال -
سايهاى است كه مردم در آن جمع مىشوند و استراحت مىنمايند .
موارد استعمال : در ظلّ النزّال ، از تخلّى نهى شده است . مجمع البحرين
ظلمة موهمة -
عبارت است از اينكه هوا به اندازهاى تاريك شود و ظلمت آنرا فرا گيرد كه انسان خيال نمايد كه آفتاب غروب كرده است .
موارد استعمال : با وجود ظلمت موهمه ، اگر به دخول شب ظنّ داشته باشد و افطار نمايد قضا براى او واجب نمىشود .
شرح لمعه ، كتاب صوم
ظنّ -
گمان بردن ، يقين كردن ، گمان .
در فقه ، حالتى كه پس از ترديد و شك در وجود انسان پيدا مىشود و به مرحلهء قطع