باشد و در مقابل اين مبلغ را از تو مىگيرم .
موارد استعمال : از ضربه القانص ، نهى شده است . طلبة الطلبه ، كتاب صلح
ضرر كثير -
مقصود از آن ايراد جرح و اخذ مال است . شرح لمعه ، كتاب وديعه
موارد استعمال : در حفظ مال وديعه تحمل ضرر كثير واجب نيست .
شرح لمعه ، كتاب وديعه
ضرر لا يستدرك -
در فقه ، ضررى است كه براى متضرر ، جبران آن سخت و يا غير متصور است . شرح لمعه ، كتاب عاريه
موارد استعمال : مالك هر وقت كه خواست مال عاريه را مىتواند پس بگيرد ، مگر جايى كه براى مستعير ضرر لا يستدرك پيش آيد . شرح لمعه ، كتاب عاريه
ضرر منفىّ -
اشاره به مدلول قاعدهء لا ضرر است ، مقصود اين است كه شريعت نفى ضرر كرده است . ترمينولوژى حقوق
موارد استعمال : در صورت وجود عذر عام مستأجر و موجر مىتوانند اجاره را فسخ نمايند و الّا ضرر منفى تحقق مىيابد . شرح لمعه ، كتاب اجاره
ضرس -
سنگى كه با آن گرداگرد چاه را بالا آورند . المنجد
در فقه ، دوازده دندان كه در آخر فكّين قرار گرفتهاند ، و به قرار زير مىباشند :
1 ) سه عدد طرف راست بالا .
2 ) سه عدد طرف راست پايين .
3 ) سه عدد طرف چپ بالا .
4 ) سه عدد طرف چپ پايين .
به هريك از دندانهاى فوق ضرس گفته مىشود . شرح لمعه
موارد استعمال : ديه ضرس ، بيست و پنج دينار است . تحرير الوسيله ، كتاب ديات
ضرع -
پستان گوسفند .
در فقه ، پستان حيوانات داراى سمّ ، مانند گاو ، اسب و گوسفند و داراى سپل ، مانند شتر و شترمرغ ، مىباشد .
موارد استعمال : فروش شير در ضرع ، جايز نيست . شرح لمعه ، كتاب متاجر
ضرع -
خوارى ، فروتنى .
در فقه ، بچه اسب كه هنوز به آن حد نرسيده كه از آن سوارى بكشند .
موارد استعمال : در تقسيم غنائم جنگى براى ضرع ، سهمى منظور نمىشود .
شرح لمعه ، كتاب جهاد
ضرورة -
حاجت . مجمع البحرين
در فقه ، حالتى است كه انسان در وضع غير عادى قرار مىگيرد و قهرا بسيارى از محرّمات ، حلال و حلالها ، حرام مىشود . فرهنگ معارف اسلامى
موارد استعمال : در غير حال ضرورت وديعه را به شخص ديگر سپردن جايز نيست . شرح لمعه ، كتاب وديعه
ضروريّات خمس -
1 ) حفظ نفس ؛ 2 ) حفظ دين ؛ 3 ) حفظ عقل ؛ 4 ) حفظ نسل ؛ 5 ) حفظ مال .
موارد استعمال : 1 ) حفظ نفس به وسيلهء قصاص ؛ 2 ) حفظ دين به وسيلهء جهاد ؛ 3 ) حفظ عقل به وسيلهء تحريم مسكرات ؛ 4 )