محض و شبه العمد واجب است .
شرح لمعه ، كتاب ديات
شبهة -
التباس و اشتباه درست به نادرست و حق به ناحق و واقع به موهوم را گويند . قاموس فقهى ؛ ترمينولوژى حقوق
در عرف فقه ، چيزى را گويند كه امر او نامعلوم است كه آيا حرام است يا حلال ، آيا حق است يا باطل است .
مجمع البحرين ؛ قاموس فقهى
موارد استعمال : ارتكاب شبهات موجب ارتكاب حرام است . مجمع البحرين
شبهة العقد -
شبههاى است كه در اثر ازدواج با زن محرم ( نسبى ، رضاعى ، مصاهرتى ) به وجود آيد . كشّاف
موارد استعمال : فقهاى شيعه مىگويند تزويج زن محرم در صورتى كه اعتقاد به حليّت آن باشد موجب شبهه مىشود و حد جارى نمىشود ولى ابو حنيفه معتقد است به اينكه مجرد عقد محرم موجب شبهه مىشود و جلو حد را مىگيرد .
شرح لمعه ؛ كشّاف
شبهة دارئة -
شبههاى است كه با وجود آن جلو حدّ گرفته مىشود و حد اجرا نمىشود ، كسى كه معتقد است به اينكه ازدواج با مادر صحيح است در صورت ازدواج با مادر ، حد زنا در حق او جارى نمىشود و مىگويند در اين مورد شبههء دارئه وجود دارد . شرح لمعه
شبهة موهمة -
شبههاى است كه به حاكم شرع و يا مجرم عارض مىشود و خيال مىكنند كه ارتكاب جرم مجاز بوده است ، مثلا ادعاى مالكيت مال مسروق از طرف سارق ، شبههء موهمه است نسبت به حاكم شرع .
موارد استعمال : سرقت در صورت شبههء موهمه موجب حدّ نمىشود .
شرح لمعه ، كتاب حدود
شتم -
سبّ و استعمال الفاظى كه دلالت بر نقص و عيب طرف مقابل داشته باشد .
مجمع البحرين
موارد استعمال : شخص مرتكب شتم با نظر حاكم شرع تعزير مىشود .
شرح لمعه ، كتاب حدود
شجاج -
جمع شجّه است و عبارت از جراحاتى است كه به سر و روى آدمى وارد مىشود . طلبة الطلبه
موارد استعمال : ديه الشجاج در وجه و رأس فرق نمىكند زيرا وجه و رأس جراحت آنها فقط شجاج ناميده مىشود . شرح لمعه ، كتاب ديات
شجر -
آنچه از روييدنيها كه تنه دارد شجر ناميده مىشود . مجمع البحرين ؛ قاموس فقهى
موارد استعمال : عقد مساقات ، فقط در اشجار صحيح است . شرح لمعه ، كتاب مساقات
شجر ثابت -
درختى است كه براى سالهاى دراز مىماند و مانند سبزيجات نيست كه به زودى تلف شود .
موارد استعمال : عقد مساقات روى شجر ثابت جايز است . شرح لمعه ، كتاب مساقات
شجر نابت -
درختى است كه كاشته شده