موارد استعمال : تصديق القاذف حد را از قاذف ساقط مىكند . آيا تعزير قاذف باقى مىماند يا نه ؟ فقهاى شيعه اختلاف نظر دارند . شرح لمعه ، كتاب حدود
تصرّفات مملّكة -
اعمالى است كه با انجام آنها مال از مالكيت مالك خارج و به مالكيت ديگر درمىآيد مانند بيع ، هبه ، وقف و . . . .
موارد استعمال : قيد ( بعد الوفاة ) در تعريف وصيت مانع شمول تعريف به تصرفات مملكه مىشود . شرح لمعه ، كتاب وصيت
تصرّفات منجّزة -
اعمالى است كه با انجام آنها مال از مالكيت مالك خارج مىشود و به مالكيت ديگرى درمىآيد مانند بيع ، هبه و وقف مرادف تصرفات مملكه مىباشد . شرح لمعه ، كتاب وصيت
تصرّف شرعى -
دست زدن به مال غير و تسلط بر آن به طريق مشروع است .
موارد استعمال : مال پيدا شده كمتر از يك درهم در صورت تلف در دست پيدا كننده عوض ندارد به علت اينكه تصرف شرعى موجب ضمان نيست . شرح لمعه ، كتاب لقطه
تصرّف ضرورى -
عبارت است از انجام كارهايى كه در امر وصيت فوريت دارد مانند خرج دادن به اطفال و ديوانه و آبيارى زراعت و باغات .
موارد استعمال : در صورتى كه وصىّ دو نفر است . 1 ) صغير ؛ 2 ) كامل . وصى كامل مىتواند هر نوع تصرف را انجام دهد و تصرف او به تصرف ضرورى اختصاص پيدا نمىكند . شرح لمعه ، كتاب وصيت
تصرّف غير مبتداء -
تصرفى است كه زمينهء قبلى براى آن وجود دارد مانند فسخ بيعى كه در ان به نفع مديون خيار فسخ شرط شده است .
موارد استعمال : شخص مفلس از تصرف غير مبتداء در عين مال خود كه منافى با حقوق طلبكاران نيست ممنوع نيست .
شرح لمعه ، كتاب دين
تصرّف مبتداء -
تصرفى است كه زمينهء قبلى براى آن وجود ندارد مانند فروختن و قرض دادن .
موارد استعمال : شخص مفلس از تصرف ابتدائى در عين مال خود ممنوع است .
شرح لمعه ، كتاب متاجر
تصرّف مستلزم نقل -
تصرفى است كه موجب شود در آينده از مالكيت مالك خارج گردد مانند رهن گذاشتن مال پيش شخصى .
موارد استعمال : استيلاد مانع تصرف مستلزم نقل مىباشد . شرح لمعه ، كتاب استيلاد
تصرّف ناقل -
عملى است كه با انجام آن ملك از مالكيت مال به ديگرى انتقال مىيابد مانند بيع .
موارد استعمال : استيلاد مانع تصرف ناقل كنيز مستولده است . شرح لمعه ، كتاب استيلاد
تصرية -
جمع و حبس كردن ، ترك دوشيدن شير شتر . مجمع البحرين
در فقه ، ترك دوشيدن شير گوسفند و شتر و گاو به قصد اينكه در پستان آنها جمع