اختلاف مذاهب اربعه
ابو حنيفه دو شرط ديگر بر شرائط فوق افزوده است :
اول - آنكه مرد زانى و زن زانيه هردو واجد خصوصيات و شرائط بالا باشند . و فقيه حنبلى ابن قدامه در كتاب المغنى اين شرط را تأييد كرده است . ليكن شافعى و مالك آن را از شرائط احصان ندانستهاند .
دوم - آنكه شخص زانى مسلمان باشد يعنى اسلام يكى از شرائط احصان است چنان كه شعرانى در كتاب الميزان مىنويسد : شرط مزبور را نه تنها ابو حنيفه بلكه مالك نيز معتبر دانسته است ليكن شافعى و احمد آن را از شرائط احصان قرار ندادهاند « 1 » .
در نظر اماميه
آية اللّه علامهء حلى در كتاب تبصرة المتعلمين شرائط احصان رجم را در عبارت ذيل خلاصه مىكند :
« و هو ( محصن ) الذى له فرج مملوك بالعقد الدائم أو الملك يغدو اليه و يروح و يكون عاقلا « 2 » » و به عبارت ديگر : « الاحصان اصابة البالغ العاقل الحر فرجا مملو كاله بالعقد الدائم او الرق يغدو عليه و يروح اصابة معلومة « 3 » » .
احصان قذف
هرگاه شخصى به ديگرى نسبت زنا يا لواط دهد اولى را قاذف و دومى را مقذوف مىنامند . و احصان قذف عبارت از شرائطى است كه اجتماع آنها در مقذوف سبب آن مىشود كه قاذف سزاوار و مستوجب حد گردد و بايد او را هشتاد تازيانه بزنند .
شرائط احصان قذف
به شرح ذيل مىباشد :
الف - بلوغ : يعنى مقذوف بالغ باشد .
هامش
( 1 ) . المغنى ( ابن قدامه ) ج 9 ، ص 39 ، الميزان الكبرى ج 2 ، ص 154 ، اللباب فى شرح الكتاب ( ميدانى ) ج 3 ، ص 187 ، كشاف اصطلاحات الفنون ج 1 ، ص 392 .
( 2 ) . تبصرة المتعلمين ج 2 ، ص 734 .
( 3 ) . شرح لمعه ج 2 ، ص 286 .