مسايل علم اصول مطرح كردهاند و قاعدهء طهارت را مطرح ننمودهاند . افزوده بر آن ، اصول عمليّهء چهارگانه در تمامى ابواب فقه از كتاب طهارت تا ديات جريان دارند ولى قاعدهء طهارت تنها در باب نجاسات جريان دارد .
در اينجا ذكر نكاتى پيرامون اصول عمليّه و تفاوت آن با اماره و دليل خالى از فايده نيست :
1 - در امارات جهت كشف و حكايت از واقع وجود دارد مانند خبر عادل ، اما اصول عمليه داراى اين ويژگى نيست بلكه تنها در آن رفع تحيّر در ظرف جهل است و در حقيقت اصول عمليه وظيفهاى است براى فرد شاكّ .
2 - اماره در لسان دليلش شك اخذ نشده ولى در لسان دليل اصل عملى شك اخذ گرديده است ، چنان كه گفته شده است : « كلّ شىء حلال حتّى تعرف انّه حرام » يا « النّاس فى سعة ما لا يعلمون » و مانند اينها .
3 - تعريفى كه از سوى اصوليون براى اماره بيان گرديده است ، نشانگر خروج اصول عمليّه از بحث اماره است . چه آنكه در تعريف اماره اين جمله به چشم مىخورد : « يثبت متعلّقه » ( اماره متعلق خود را اثبات مىكند ) اين خود قيدى است كه اصول عمليّه را خارج مىسازد ، زيرا اين اصول متعلّقات خويش را به اثبات
فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — صفحة 62
مساهمون: محمد حسين مختارى مازندرانى
ص٦٢