ض
ضدّ
از جمله مباحث علم اصول بحث مربوط به « ضدّ » است به اين معنا كه آيا امر به شىء مقتضى نهى از ضدّ هست يا نه ؟
منظور از ضدّ در اصطلاح اصولى اعمّ از امور وجودى و عدمى است كه اوّلى را ضدّ خاص و دوّمى را ضدّ عام گويند . بنابراين ضدّ به معناى فلسفى در اينجا مقصود نيست كه خصوص امر وجودى را شامل مىگردد به طورى كه با امر وجودى ديگر معاندت داشته و با آن قابل جمع نمىباشد .
همچنين مقصود از لفظ « اقتضا » در محلّ بحث ، ضرورت ثبوت نهى از ضدّ به هنگام امر به شىء مىباشد .
و نيز مراد از كلمهء « نهى » ، نهى مولوى صادر از شارع هرچند به گونهء تبعى مىباشد .
به هر ترتيب علماى اصول دربارهء اين مسأله اختلاف نظر دارند كه آيا امر به شىء مقتضى نهى از ضدّ هست يا نه ؟ اغلب ايشان معتقدند امر به شىء مطلقا مقتضى نهى از ضدّ نيست .