واجب است . ولى نمىدانيم نماز ظهر واجب است يا نماز جمعه ؟ يا اينكه مىدانيم اين قلم مال يكى از دو دانشآموزى است كه در اين قسمت پارك مشغول مطالعه بودند . ولى نمىدانيم مشخصا مال كدام يك از آنها است ؟ علم اجمالى در مقابل « علم تفصيلى » است . در مثال فوق اگر بدانيم كه مشخصا قلم مال دانشآموزى است كه قد كوتاهترى دارد ، علم را تفصيلى گويند .
2 - شبهه بدوى :
هرگاه شبهه در موضوع يا حكم وجوبى يا تحريمى مسبوق يا همراه با علم نباشد ، بدوى است . مانند اينكه مكلف نمىداند نماز عيد واجب است يا نه ؟
3 - شبهه حكمى وجوبى :
يعنى شك در وجوب يا عدم وجوب چيزى ، مانند شك در وجوب دعا هنگام ديدن ماه .
4 - شبهه حكمى تحريمى :
يعنى شك در حرمت چيزى باشد . مانند شك در اينكه سيگار كشيدن حرام است يا نه ؟
5 - شبهه موضوعى وجوبى :
يعنى حكم كلى مشخص است ولى نسبت به حكم فرد شك داريم . مثل اينكه مىدانيم هنگام بروز برخى حوادث طبيعى نماز آيات واجب است ، ولى نمىدانيم با وزيدن اين باد شديد ، نماز آيات واجب است يا خير ؟
6 - شبهه موضوعى تحريمى :
يعنى حكم كلى معلوم است ولى نسبت به حكم فرد شك داريم . مثل