3 - خداوند مريد است يعنى خداوند نسبت به افعال خويش عالم است و نسبت به افعال بندگان آمر است . اين نظر را ابو القاسم كعبى از علماى معتزله اختيار كرده است .
4 - اراده صفتى زايد بر علم است ، و مانند ساير صفات الهى قديم و زايد بر ذات است . اشاعره اين نظر را اختيار كردهاند .
علماى شيعه نيز همان نظر اول را قبول دارند و معتقدند كه ساير نظريهها باطل است . در مورد اراده خداوند مباحث ديگرى نيز مطرح است مانند : دليل اثبات اراده خداوند ؛ قديم يا حادث بودن اراده خداوند ؛ عين ذات يا زايد بر ذات بودن اراده ؛ كه طرح اين مباحث از حوصله اين كتاب خارج است . علاقمندان مىتوانند به كتب كلامى مراجعه نمايند .
- اراده انسان :
همان گونه كه گفته شد ؛ اراده علّت تامه براى تحقق يا ترك فعل در خارج است ؛ ولى تحقق يا ترك فعل بر چهار مقدّمه متوقف است .
الف : تصور فعل يا ترك و انديشه نفع و ضرر .
ب : تصديق نفع يا ضرر و نتيجه گرفتن .
ج : شوق به مطلوب بعد از تصديق .
د : پس از شوق ، جزم و عزم بر مطلوب حاصل مىشود و به عبارت ديگر : : ؛ شوق مؤكّد در نفس انسان حاصل شده و موجب تحرك عضلات به سوى مطلوب مىشود . اراده عبارت است از همين شوق مؤكّد و معلول اراده عبارت است از : تحريك عضلات به جانب مطلوب در خارج . در واقع در مرحله