تعريف علم متفاوت است . « شوكانى » و « تهانوى » حدود ده تعريف براى علم ذكر كردهاند . « 1 » مرحوم صدر المتألهين قدّس سرّه در تعريف علم مىگويد : علم عبارت از حضور صورت اشيا نزد عقل است . « 2 » مرحوم مظفر قدّس سرّه معتقد است كه تصور ، ادراك و علم ، همگى به يك معنى هستند . « 3 »
معرفت ، اخص از علم است . زيرا معرفت ، علم تفصيلى به عين چيزى است ، ولى علم ، هم مجمل است و هم مفصّل .
- فرق بين علم و يقين :
يقين عبارت از علم استدلالى به چيزى است بعد از شك در آن چيز ، ولى علم عبارت از اعتقاد به چيزى است همان گونه كه هست به صورت موثّق .
- فرق بين علم و شعور :
شعور علمى است كه به صورت دقيق به آن دست يافته شود . « 4 » به تعريف « علم » توجه شود .
- تقسيمات علم :
1 - علم حصولى و علم حضورى :
علم حصولى : علم به ماهيت شيئى بدون وجود خارجى آن است . علم حصولى را « علم انطباعى » نيز گويند . علم حضورى : علم به وجود خارجى شيئى
هامش
( 1 ) همان مدرك و كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 2 ، ص 1219 .
( 2 ) رساله تصور و تصديق ملحق به كتاب الجوهر النضيد ، ص 307 .
( 3 ) المنطق ، ص 16 .
( 4 ) معجم الفروق اللّغويّة .