معاملات فقه ، عرف جايگاه ويژهاى دارد ولى اين به معناى حجيّت عرف به صورت مطلق و به عنوان يك اصل مستقل نيست .
عصمت
علّامه حلّى قدّس سرّه در تعريف عصمت مىگويد :
عصمت عبارت است از لطفى پنهانى و خفى كه خداوند در حق مكلف انجام مىدهد ، به گونهاى كه با اين لطف الهى ، انگيزهى ترك اطاعت و انجام گناه باقى نمىماند ، در حالى كه مكلف قدرت بر ترك اطاعت و انجام معصيت دارد . « 1 »
شارح كلام علّامه قدّس سرّه مىگويد :
عصمت نزد محققين عبارت است از ملكهاى كه خداوند از باب لطف در وجود بنده خلق مىكند و آن ملكه موجب تقرّب بنده به اطاعت و دورى او از گناه مىشود ، به گونهاى كه هيچگاه طاعتى را ترك نمىكند و گناهى را انجام نمىدهد در عين حالى كه قدرت بر ترك اطاعت و انجام معصيت دارد . « 2 »
اينكه گفته مىشود : صدور معصيت از معصوم عليه السّلام ممتنع است ، مقصود امتناع عادى است ؛ زيرا اگر صدور معصيت از معصوم عليه السّلام امتناع عقلى داشته باشد ، اين براى معصوم عليه السّلام فضيلت نخواهد بود . ساير انسانها نيز داراى عصمت هستند ، اما به صورت موجبهى جزيى در حالى كه معصوم به صورت موجبهى
هامش
( 1 ) الباب الحادى عشر ، ص 37 .
( 2 ) مفتاح الباب ، شرح باب حادى عشر ، ص 175 .