از گفتهى او علم نيز حاصل نشود . و الّا اگر قول او حجّت نباشد ، حرمت كتمان ، لغو و بىفايده خواهد بود . « 1 »
- سنّت :
از سنّت به احاديث فراوانى استناد شده كه برخى بر حجيّت قول ثقه « 2 » دلالت مىكنند ، و برخى بر حجيّت قول عادل « 3 » ، و برخى بر حجيّت خبر شيعه « 4 » و برخى بر حجيّت خبر ثقهى عادل « 5 » . مرحوم حر عاملى قدّس سرّه اين احاديث را در جلد 18 وسائل الشيعة ، كتاب القضاء ، ابواب صفات قاضى جمعآورى كرده است . به جهت رعايت اختصار از ذكر آنها خوددارى مىكنيم .
- اجماع :
يعنى تتبّع فتواى اصحاب بر حجيّت خبر واحد از اين زمان تا زمان شيخ طوسى قدّس سرّه كشف مىكنيم كه معصوم عليه السّلام راضى به اين مطلب است . يا اينكه از تتبّع اجماعات منقول بر حجيّت خبر واحد اين مطلب را مىفهميم و يا اينكه مىبينيم همهى علما و بلكه همهى مسلمانان در مقام عمل ، به خبر واحد عمل مىكنند .
- سيرهى عقلا :
هامش
( 1 ) اصول الفقه ، ج 2 ، ص 74 - 64 ، با تلخيص .
( 2 ) وسائل الشيعة ، ج 18 ، ابواب صفات قاضى ، باب 9 ، حديث 40 و باب 11 ، حديث 33 .
( 3 ) همان مدرك ، باب 11 ، حديث 43 .
( 4 ) همان مدرك ، باب 9 ، حديث 1 و 43 .
( 5 ) همان مدرك ، باب 11 ، حديث 4 .