- و اما شروط حصول علم از خبر متواتر :
1 - شنونده عالم به مضمون خبر نباشد ، و الّا تحصيل حاصل مىشود .
2 - شنونده مضمون خبر را از روى شبهه يا تقليد منتفى نداند . به عبارت ديگر :
شنونده خالى الذهن باشد .
- متواتر لفظى و متواتر معنوى و متواتر اجمالى :
در تقسيم ديگر ، خبر متواتر به سه قسم لفظى ، معنوى و اجمالى تقسيم مىشود .
1 - متواتر لفظى : هرگاه خبر مخبرين با يك لفظ باشد . به عبارت ديگر :
هرگاه الفاظ خبر مخبرين متحد باشد ، متواتر را لفظى گويند . مانند حديث : « انّما الاعمال بالنيّات » : « 1 »
2 - متواتر معنوى : هرگاه الفاظ مخبرين مختلف باشد ، ولى همگى بر يك معناى مشترك دلالت كنند ؛ يا به دلالت تضمنى ، يا به دلالت التزامى و به خاطر كثرت اخبار ، علم به آن قدر مشترك حاصل شود مانند اخبار فراوانى كه در مورد جنگهاى صدر اسلام و شجاعتهاى حضرت على عليه السّلام با عبارتهاى مختلف و توسط افراد زيادى نقل شده است كه همگى حاكى از يك مطلب هستند و آنهم شجاعت حضرت على عليه السّلام .
3 - متواتر اجمالى : هرگاه اخبار فراوانى در يك موضوع وارد شود ، ولى برخى دايره آن موضوع را توسعه و برخى تضييق كنند ، ولى بين همهى آنها قدر
هامش
( 1 ) غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 11 .