حمل « 1 »
حمل ، يعنى اتحاد بين موضوع و محمول . در حمل لازم است كه از طرفى موضوع و محمولى در كار باشد و از طرف ديگر ، بين موضوع و محمول نوعى اتحاد و يگانگى وجود داشته باشد .
- اقسام حمل :
حمل اقسام مختلفى دارد از جمله : حمل بتّى و غير بتّى ، حمل بسيط و حمل مركب ، حمل حقيقت و رقيقت ، حمل ذاتى اوّلى و حمل شايع صناعى ، حمل ماهوى ، حمل مواطات و حمل اشتقاق . ولى دو نوع حمل « ذاتى اولى » و « شايع صناعى » در بين مردم رايج است و به همين خاطر ما اين دو نوع حمل را بيان مىكنيم .
حمل ذاتى اولى :
گفته شد كه در حمل بايد نوعى اتحاد و يگانگى بين موضوع و محمول وجود داشته باشد ، اكنون اگر موضوع و محمول در مفهوم و ماهيت و وجود با هم متحد باشند و تنها از جهت اجمال و تفصيل با هم اختلاف داشته باشند ، حمل را ذاتى اولى گويند . مانند : انسان حيوان ناطق است .
مرحوم علّامه طباطبايى قدّس سرّه مىگويد : بهتر است در تعريف حمل ذاتى اولى گفته شود : حمل اولى حملى است كه بيانگر اتحاد ذات موضوع با محمول
هامش
( 1 ) نهاية الحكمة ، ص 126 به بعد ؛ اصطلاحات الاصول ، ص 131 ؛ شرح مصطلحات فلسفى ، ص 77 ؛ المنطق ، ص 93 .