با همين حكم غلط و خطا ساقط شود ، يا امام موجب اخلال در بزرگترين وظيفه خود يعنى تبليغ احكام الهى شود . به عنوان « قاعده لطف » رجوع شود .
3 - طريقه حدس :
در طريقه حدس بايد انسان قطع پيدا كند كه حكم مورد اتفاق فقها ، دست به دست از معصوم به ايشان رسيده است . چنين اتفاقى در يك حكم ، موجب حصول علم مىشود كه اين اتفاق مستند به رأى امام معصوم بوده ، نه اختراع فقها . لازمه اين اتفاق وقوع و وجود آن در تمام زمانها ، از زمان امام معصوم تا زمان حاضر مىباشد .
4 - طريقه تقرير :
در طريقه تقرير بايد اجماع در معرض ديد معصوم قرار گرفته باشد يا به عرض ايشان رسانده شده باشد و معصوم در عين امكان بيان حق ، و لو با القاى خلاف بين مجمعين ، آن را رد نكند . اين عدم رد از جانب امام معصوم كاشف از اقرار ايشان و تقرير حكمى است كه فقها برآن اتفاق كردهاند ، و اين اقرار و تقرير دليل است بر اينكه حكم مورد اتفاق فقها ، همان حكم واقعى خداوند است « 1 » .
- اقسام اجماع :
1 - اجماع سكوتى . 2 - اجماع عملى . 3 - اجماع قولى . 4 - اجماع محصل .
5 - اجماع مركب . 6 - اجماع منقول .
1 - اجماع سكوتى :
هامش
( 1 ) اصول الفقه ، ج 2 ، ص 95 .