( حداكثر ) سى سال قضاوت وى ، بازهم سيزده سال ديگر بدون مشغلهء قضا ميگذرانده است . و به ظن قوى در همين دورانها بوده كه موفق بتأليفات پرارج خود در زمينهء فقه و كلام گرديده است « 24 » .
تأليفات قاضى :
مصنفات قاضى تماما در كلام و فقه بوده است « 25 » .
ابن شهر آشوب كتب فقهى ويرا بدينقرار نام ميبرد : المهذب . روضة النفس . المقرب . الجواهر . المعالم . المنهاج . الكامل . شرح جمل العلم و العمل .
از كتبى كه وى نام نبرده است : المعتمد . الموجز . عماد المحتاج في مناسك الحاج « 26 » مىباشد كه شيخ منتجب الدين آنها را در فهرست خويش ياد كرده است .
هامش
- مىبينيم ( رك اعيان الشيعة ج 37 ) كه وى پساز استادش قاضى ابن براج بمنصب قضاوت طرابلس منصوب گشت و اين مطلب مىرساند كه قاضى تا پايان عمر داراى رتبهء قضاوت بوده و درنتيجه بايد قائل شويم كه قبل از سى سال مدت قضاوت خويش يا در بغداد باستفاده از محضر استاد وقت ( شيخ الطائفه ) ميپرداخته و يا در شام فقط مرجعيت روحانى داشته است .
( 24 ) - رك : تأسيس الشيعة ص 304 .
( 25 ) - در معالم العلماء مينويسد : له كتب في الأصول .
( 26 ) - اين كتاب ظاهرا از كتب اوليه مناسكي است كه مستقلا تأليف شده است .
البته كراجكى ( 449 ه ) كه همعصر وى است كتابي در مناسك مستقلا بنام المنهاج في معرفة مناسك الحاج دارد . چون فوت كراجكى بر قاضى مقدم است احتمال دارد تأليف المنهاج مقدم بر عماد المحتاج باشد . ابن غضائرى ( حسين بن عبيد اللّه كه از جمله مشايخ نجاشى و شيخ طوسي است ) نيز كتابي در مناسك حج نوشته و صهرشتى ( تلميذ سيد مرتضى و شيخ طوسي ) نيز كتابي بنام نهج السالك إلى معرفة المناسك دارد .