شرايط امر به معروف و نهى از منكر
مسأله 2791 - چند چيز شرط است در واجب بودن امر به معروف و نهى از منكر :
اول : آن كه كسى كه مىخواهد امر و نهى كند ، بداند كه آنچه شخص مكلف بهجا نمىآورد واجب است بهجا آورد ، و آنچه بهجا مىآورد بايد ترك كند . و بر كسى كه معروف و منكر را نمىداند واجب نيست .
دوم : آن كه احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مىكند ، پس اگر بداند اثر نمىكند واجب نيست .
سوم : آن كه بداند شخص معصيتكار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند ، پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمىكند واجب نيست .
چهارم : آن كه در امر و نهى مفسدهاى نباشد ، پس اگر بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى قابل توجه به او مىرسد واجب نيست ، بلكه اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را پيدا كند واجب نيست بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجه متعلقان او مىشود واجب نيست ، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى موجب حرج بر بعضى مؤمنين ، واجب نمىشود بلكه در بسيارى از موارد حرام است .
مسأله 2792 - اگر معروف يا منكر از امورى باشد كه شارع مقدس به آن اهميت زياد مىدهد مثل اصول دين يا مذهب و حفظ قرآن مجيد و حفظ عقايد مسلمانان يا احكام ضروريه ، بايد ملاحظه اهميت شود ، و مجرد ضرر ، موجب واجب نبودن نمىشود ، پس اگر توقف داشته باشد حفظ عقايد مسلمانان يا حفظ احكام ضروريهء اسلام بر بذل جان و مال ، واجب است بذل آن .
مسأله 2793 - اگر بدعتى در اسلام واقع شود مثل منكراتى كه دولتها اجرا مىكنند به اسم دين مبين اسلام ، واجب است خصوصاً بر علماى اسلام اظهار حق و انكار باطل ، و اگر سكوت علماى اعلام موجب هتك مقام علم و موجب اسائهء ظن به