نهم : مشترى پول جنسى را كه نقد خريده تا سه روز ندهد و فروشنده هم ، جنس را تحويل ندهد كه اگر مشترى شرط نكرده باشد كه دادن پول را تأخير بيندازد و شرط تأخير جنس هم نشده باشد فروشنده مىتواند معامله را بههم بزند ولى اگر جنسى را كه خريده مثل بعضى از ميوهها باشد كه اگر يك روز بماند ضايع مىشود ، چنانچه تا شب پول آن را ندهد و شرط نكرده باشد كه دادن پول را تأخير بيندازد و شرط تأخير جنس هم نشده باشد ، فروشنده مىتواند معامله را بههم بزند ( خيار تأخير ) .
دهم : حيوانى را خريده باشد كه خريدار تا سه روز مىتواند معامله را بههم بزند ( خيار حيوان ) .
يازدهم : فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته تحويل دهد ، مثلًا اسبى را كه فروخته فرار نمايد كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را بههم بزند ( خيار تعذر تسليم ) .
و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد .
مسأله 2125 - اگر خريدار قيمت جنس را نداند ، يا در موقع معامله غفلت كند و جنس را گرانتر از قيمت معمولى آن بخرد ، چنانچه به قدرى گران خريده كه مردم او را مغبون مىدانند و به كمى و زيادى آن اهميت مىدهند ، مىتواند معامله را بههم بزند و نيز اگر فروشنده قيمت جنس را نداند ، يا موقع معامله غفلت كند و جنس را ارزانتر از قيمت آن بفروشد در صورتى كه مردم به مقدارى كه ارزان فروخته اهميت بدهند و او را مغبون بدانند ، مىتواند معامله را بههم بزند .
مسأله 2126 - در معاملهء بيع شرط ، كه مثلًا خانهء هزار تومانى را به دويست تومان مىفروشند و قرار مىگذارند كه اگر فروشنده سر مدت پول را بدهد بتواند معامله را بههم بزند ، در صورتى كه خريدار و فروشنده قصد خريد و فروش داشته باشند معامله صحيح است .
مسأله 2127 - در معاملهء بيع شرط اگرچه فروشنده اطمينان داشته باشد كه هرگاه سر مدت پول را ندهد ، خريدار ملك را به او مىدهد معامله صحيح است ، ولى اگر سر
رساله توضيح المسائل ( موسوعة الإمام الخميني 29 ) ( فارسى ) — صفحة 371
مساهمون: السيد الخميني
ص٣٧١