كوشندگانى كه با پيگيريهاى علمى و پژوهشهاى بيكران خويش ، مبانى اعتقادى را توضيح مىدهند ، و حجم دلايل و مستندات دين را بالا مىبرند ، و بر توان استدلالى و نيروى برهانى دين مىافزايند ، و نقاط نيازمند به استناد و بيان را مطرح مىسازند و روشن مىكنند ، اينان ، در واقع ، هويت استوار دين را مىشناسانند ، و جاذبهء منطق مستقل آيين حق را نيرو مىبخشند . اينانند كسانى كه وارثان پيامبرانند . اينانند آنان كه جوهر سيال انسانيت را ، كه از شناخت و استقامت مايه مىگيرد ، در وجود انسانها جارى مىكنند .
ايندسته از دانشمندان دينند كه جنبهء عقلى و شناختى دين را عرضه مىكنند ، و نشر مىدهند ، و باعث مىشوند تا به خردها مدد رسد ، و آگاهيهاى اعتقادى افزايش يابد ، و بعد عقلى ايمان شناسانده شود ، و باطلها و گمراهيها و سستيهاى عقيدتى از ميان برود .
آنچه ياد شد ، يكى از مهمترين جنبههاى خدمت متفكران دينى است ، و همچنين عالمانى كه به نشر عقايد صحيح و توضيح و اثبات آنها پرداختهاند و مىپردازند ، جنبهاى كه با كار فقها قابل قياس نيست . و چنان كه بزرگان گفتهاند ، « فقه اكبر » است .
4 - بعد اخلاص
نقش و تأثير اخلاص نيت ، در زندگانى و كارنامهء عالمان دين ، مسألهاى است بيش از اندازه مهم . اگر زندگى و زهد و كار و وفور اخلاص نزد اين عالمان ، با عالمان ديگر اديان