چه آن را به / 76 حكمتى به او بخشيده بود . و مال ممدود به معنى فراوان و رشد كننده است . و طبرسى در مجمع گفته است : ميان مكّه و طائف ، از شتران فراهم آمده و اسبان نشاندار و چارپايان كوچ داده شده و مستغلاتى كه غلّه و اجاره آنها قطع نمىشد و كنيزكان و غلامان و چشمههاى فراوان داشت ؛ و گفتهاند كه مقصود از قطع نشدن غله آن است كه هنوز غله يك سال تمام نشده غله سال بعد مىرسيد و پيوسته ادامه داشت . و وليد را بستانى در طائف بود كه خير آن در تابستان و زمستان قطع نمىشد . « 45 »
وَ بَنِينَ شُهُوداً
- و پسرانى با او در كنار هم ، » زيرا ده پسر داشت كه با او در مكه هميشه حضور داشتند ، و به سبب ثروتمندى نيازمند آن نبودند كه براى تجارت از مكّه خارج شوند . « 46 » و فزونى فرزندان - و مخصوصا پسران - از بزرگترين نعمتها در آن دوره به شمار مىرفت ، و از اين گذشته ، همراه بودن آنان با پدر و سرورشان در ميان مردم مايه افزايش عزّت و هيبت او بود ، و اين همه بر بزرگ عشيره بودند و جاه و ثروت داشتن او مىافزود . و رازى به اين معنى اشاره كرده و گفته است : آنان ( فرزندان ) مردانى بودند كه با او در مجامع و محافل حاضر مىشدند . « 47 » كلمه « بنين » مفهومى گستردهتر از « اولاد » دارد ، بدان سبب كه علاوه بر فرزندان صلبى فرزند خواندگان و اتباع را نيز شامل مىشود ، زيرا كه ميان تابع و متبوع علاقه پسرخواندگى و پدرخواندگى وجود داشت ، و همه آن كسانى كه بنا به مصلحتى بر گرد وليد حلقه زده بودند ، و هنوز هم در پيرامون مترفان چنين مىكنند ، طمع آن دارند كه خردههايى از طعام آن مترفان نصيب ايشان شود .
سپس چون خداوند متعال اراده كيد به او داشت ، درهاى خيرات را بر او گشود تا در آخرت او را به حالى ملاقات كند كه هيچ بهره نيكى از آنها نبرده
هامش
( 45 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 387 .
( 46 ) - همان جا .
( 47 ) - التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 198 .