را به سختترين عذاب تهديد مىكند و اين مطلب را به صورتى مؤكد به فرستاده خود ( ص ) و به هر پيرو رسالت كه در خط رو به رو شدن با ايشان و در جبهه مبارزه عليه باطل قرار گرفته است ، مىگويد كه چنين كسان به سقر در خواهند آمد كه از لحاظ افروختگى و گرما و ايجاد و هراس سختترين اقسام آتش دوزخ و چنان است كه تصور ماهيت آن براى آدميزاد ميسر نيست ، و قرآن تنها به بعضى از صفات هولناك آن اشاره كرده و گفته است كه هيچ چيز را باقى و بر جاى نمىگذارد و رو و پوست را سياه مىكند . . . و منظره ترسناك ديگر آن را فرشتگان سختگير و هراسانگيزى معرفى مىكند كه آتش از آنان بيم دارد .
شماره آنان نوزده است . . . خدا چنين مىگويد . . . و اما مؤمنان پوستهاشان به ارتعاش در مىآيد و سپس نرم مىشود ، و بدين گونه بيم و ترس و پرهيزگارى ايشان تنها از شنيدن گفته پروردگار عزيز افزايش پيدا مىكند ، بدان سبب كه آنچه براى ايشان اهميت دارد حقيقت امر است نه تفاصيل و جزئيات آن ، تا درباره رنگهاى فرشتگان موكل بر سقر ، و نيز در خصوص حجم و وزن و شماره آنان ، همچون كافران و كسانى كه دلهاشان بيمار است ، اختلاف پيدا كنند و بگويند : «
ما ذا أَرادَ اللَّهُ بِهذا مَثَلًا
- خدا از اين مثل زدن چه مقصودى داشته است ؟ ! » و بدين گونه از هدف و حكمتى كه يادآورى و اندرز بوده است دور و گمراه شوند ( آيات 26 / 31 ) .
كَلَّا وَ الْقَمَرِ * وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ * وَ الصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ
- نه چنان است كه ايشان مىگويند ، سوگند به ماه ، و به شب تاريك كه پس از روز مىآيد ، و به بامداد كه روشن مىشود » . بدين گونه پروردگار ما سوگندهاى غليظ و بزرگ و مترادف ياد مىكند ، و به تأكيد مىگويد كه قضيه بزرگ و مشتمل بر اندرز و بيم دادن عظيم براى بشرى است كه عقل خود را به كار اندازد . . . بلكه انگيزهاى اساسى و مؤكّد براى انسان در خط سير و سرنوشت او است ، بدان جهت كه پيشرفت ( فردى يا اجتماعى ) و نيز عقبماندگى او بسته به ايستارى است كه در برابر حقايق اين يادآورى و اندرز الاهى براى انسان انتخاب كند ( آيات 33 / 37 ) .
/ 55 و در ضمن گفتگو از جهان ديگر و عذاب سقر ، قرآن ما را به آيه مهمى در