مىگويد :
ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ
- و سپس توبه نكردند ، براى ايشان عذاب جهنم است و عذاب آتش . » و ميان عذاب سختتر و ماندگارتر جهنم و ميان عذاب اخدودى كه همچون يك چشم برهم زدن پايان مىپذيرد ، تفاوت بسيار است ، و پس از آن معذبان اخدود به روح و ريحان دسترس پيدا مىكنند .
[ 11 ] امّا آن معذّبان باغهاى بهشت را در انتظار خويش دارند .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ذلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ
- براى كسانى كه ايمان آوردند و به انجام دادن كارهاى نيك و شايسته پرداختند ، بهشتهايى است و در زير درختهاى آن جويها روان ، و اين پيروزى بزرگى است . » / 478 خواه همچون اصحاب اخدود وارد چالشهاى بزرگ شده ، يا از پيروان ايشان بوده باشند . و چه پيروزى براى ايشان بزرگتر از پايان يافتن رنج و آزمايش ايشان در رسيدن كامل به هدفها و خواستههاشان مىتواند باشد ؟ ! [ 12 ] سوگند به آسمان داراى بروج و به روز موعود و به شاهد و مشهود كه :
مورد مؤاخذه خدا قرار گرفتن ، در آن روز كه طاغوتان و ستمگران را چنين مىكند ، بسيار سخت و شديد است .
إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ
- مؤاخذه و سختگيرى پروردگارت بسيار سخت است . » گفتند كه : اين جمله پاسخ سوگند در آغاز سوره است . و شايد اين گفته خدا :
قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ
نيز پاسخ ديگرى براى قسم بوده باشد ، و بدين گونه سوگند چارچوبى براى همه حقايق ياد شده در اين سوره مىشود .
از اين آيه آشكار مىشود كه خدا اصحاب اخدود را به عذابى دردناك گرفت ، به همان گونه كه با ديگر گردنكشان نيز چنين كرد .
[ 13 ] و چگونه مىتواند بطش و سختگيرى جبار آسمانها و زمين كه آفرينش