[ 9 ] كدام يك از اين دو بر حقّ است : تمرّد كردن نسبت به سلطان آسمانها و زمين و درآمدن به بندگى بشرى كه هيچ ضرر و زيانى را نمىتواند از آنان دور كند ، يا آزاد شدن از هر بندگى و قيد و در آمدن به دژ پادشاهى مقتدر قاهر ؟
الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
- آن كه فرمانروايى بر آسمانها و زمين از آن اوست . » و على رغم آن كه خدا فرصت انتخابى به طاغيان در مهلتى محدود بخشيده ، بر آنچه مىكنند گواه است و هيچ چيز در آسمانها و زمين بر او پوشيده نمىماند .
/ 477
وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
- و خدا بر همه چيز شاهد و گواه است . » [ 10 ] و گواهى خدا تنها براى تاريخ نيست ، بلكه براى پاداش و كيفر دادن عادلانه است ، و طاغوتان را به جهنمى آكنده از آتش سوزان و عذاب سوزاننده مىراند .
إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ
- كسانى كه مؤمنين و مؤمنات را در معرض فتنه و آزمايش و بلا قرار دادند . » اين حكمتى خدايى است كه به طاغيان فرصت آزمايش داده است ، چه آنان با اين علم خود مؤمنان را در معرض آزمايش قرار دادند و از قدرت اراده ايشان آگاه شدند ، و چنان بود كه ارزش و معنى ايمان براى مردمان آشكار شد ، و اين نكته را دريافتند كه چنين ارزشى برتر از مادّيّات است و دعوت فرستاده خدا و پيروانش براى به دست آوردن مال و سلطهاى نيست ، و سپس چون مؤمنان را آزمودند ، ايمان اينان از رسوبات شرك خلاصى پيدا كرد ، و بازماندههاى نادانى و غفلت از نفوس ايشان زدوده شد و ناتوانان از صفهاى ايشان بيرون رفتند ، و مؤمنان پاكى طلايى را پيدا كردند كه چون در بوته گداخته مىشود از هر چه جز طلا است تهى مىشود .
حكمت خدا براى فرصت دادن به جباران تا به اين كشتارهاى زشت در حق خوانندگان به خدا دست يازند ، از اين قرار بود . و شايد بعضى از ايشان به خدا بازگشتند و از كرده خود پشيمان شدند و توبه كردند ، و به همين سبب پروردگار ما