اين نمىخواهم كه خواستار در پيش گرفتن راه پروردگارتان باشيد » پس آنها راه رسيدن به تو و گذرگاه رسيدن به رضوان ( بهشت ) تو است » . « 69 » [ 20 ] در پايان سوره ، قرآن بار ديگر به قيام شبانه مىپردازد و به برنامه قيام در نزد گروه اول مسلمانان و مخصوصا در نزد اسوه و سرور ايشان ، پيامبر محبوب خدا حضرت محمد - صلّى اللَّه عليه و آله - و نيز به بيان سماحت و آسانى و واقعيت اين اسلام مىپردازد كه در آن اوضاع و احوال حقيقى عامل مؤثر در تشريع و قانونگذارى است ، و بنا بر آن تكليف قيام شب از صاحبان عذر مشروع به صورت كامل ساقط مىشود ، يا چندان تخفيف پيدا مىكند كه تنها به خواندن آياتى از قرآن و عمل كردن به مجموعهاى از واجبات كلى مىرسد كه نماز و زكات و انفاق و آمرزش خواهى از جمله آنها است .
إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ
- پروردگارت مىداند كه تو كمتر از دو سوم شب را به پا بر مىخيزى . » يعنى كمتر از دو ثلث و بيشتر از نيمى از آن در پارهاى اوقات .
وَ نِصْفَهُ
- و نيمى از آن . » در زمانهايى ديگر .
/ 40
وَ ثُلُثَهُ
- و يك سوم آن . » در زمانهاى ديگر . . . و اين بدان معنى است كه پيامبر ( ص ) فرمان خدا را درباره قيام شب و آنچه بيان آن در آيات پيش از اين گذشت ( 2 - 4 ) عملى مىكرد . و آيه حكايت از يكى از دو دلالت دارد : نخست آن كه رسول اللَّه ( ص ) هر شب با تفاوت پيدا كردن مدت قيام با شبهاى ديگر به عملى كردن اين قيام مىپرداخت : گاه مدت اين قيام كمتر از دو ثلث شب بود ، گاه نيمى از شب ، و گاه يك سوم آن ؛ و دلالت دوم اين كه هر شب سه بار از بستر بر مىخاست و در فاصله آنها به استراحت مىپرداخت ، ( كمتر از دو ثلث ، نيمه شب ، و ثلث آن ) .
هامش
( 69 ) - مفاتيح الجنان ، ص 533 .