فراگير . آيا او از اين قانون مستثنى است و دامن وى را نمىگيرد ؟ ! اگر از طبيعت پيرامون خود عبرت نمىگيريم آيا نبايد از تاريخ آكنده از تحولات و دگرگونيهاى خود پند بياموزيم و ملاحظه كنيم كه روزگار چگونه با ملتها نقش خود را ايفا كرد و طوفانهاى تغيير و تحولات آنها را زير و زبر كرد . . . / 453 ما نيز در همين مسير گام برمىداريم و در حديثى از پيامبر خدا ( ص ) آيه مورد بحث بر همين اساس تأويل و تفسير شده و فرموده است : « شما نيز همان راهى را مىرويد كه پيشينيان شما رفتهاند ، وجب به وجب و متر به متر آن را مىپيماييد . حتى اگر به سوراخ سوسمارى رفته باشند شما نيز وارد همان سوراخ خواهيد شد » . عرض كردند :
اى رسول خدا ؛ يهود و نصارى ؟ ! فرمود : « پس چه كسى » ؟ « 7 » ابو جارود حديثى از امام باقر ( ع ) درباره آيه
وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِما صَنَعُوا قارِعَةٌ
روايت كرده كه فرمود : « آن قارعه كيفر و نقمت است .
« أَوْ تَحُلُّ قَرِيباً مِنْ دارِهِمْ »
اين كيفر بر گروهى جز آنان فرود مىآيد و آنها اين كيفر را مىبينند و مىشنوند . كسانى كه گرفتار كيفر شدهاند گناهكارانى كافر همچون ايشان هستند و از يكديگر پند و عبرت نمىگيرند . پيوسته در اين وضع هستند تا آن كه وعدهاى كه خداوند داده است ، يعنى پيروزى مؤمنان و شكست و رسوايى كافران ، فرا رسد » . « 8 » بدين سان ، بايد آدمى آيات و نشانههاى طبيعت و پندهاى تاريخ را بفهمد و از طريق آنها به خود بنگرد تا قدر و قيمت خويش را بشناسد . و فرصتهايش را با غفلت و سرگرمى و پرداختن به امورى بىارزش هدر ندهد .
[ 20 ] ابن ابى العوجاء به خدمت امام صادق ( ع ) رسيد و از هيبت آن حضرت سخنى نگفت . امام صادق ( ع ) به او فرمود : « اى پسر ابى العوجاء آيا تو مصنوع هستى يا غير مصنوع ؟ » گفت : مصنوع نيستم . پس امام صادق ( ع ) فرمود :
« اگر مصنوع هستى ، چگونه به وجود آمدى ؟ » او جوابى نداد و برخاست و رفت .
هامش
( 7 ) - همان منبع ص 279 و در مجمع البيان حديثى نزديك به آن ياد شده سپس گفت : از امام صادق - عليه السلام - روايت شده ، مراجعه كنيد به مجمع البيان ، ج 10 ، ص 462 .
( 8 ) - موسوعة بحار الانوار ، ج 6 ، ص 55 .