جا كه در ضمن جريان يافتن برآمدگى و فرورفتگيهايى در آن ديده مىشود كه آن نيز تسنيم است ، زيرا كه اصل معنى اين كلمه برترى و ارتفاع است ، و كوهان شتر نيز به همين سبب سنام خوانده مىشود ، و بالا رفتن بر ديوار را نيز تسنّم مىخوانند . « 36 » بعضى گفتهاند : هر چشمه كه از بلنديها سرازير شود ، تسنيم نام دارد ، و على رغم آن كه اين نزديكترين معانى يا سياق آيه است ، من يك مصدر لغوى را كه مؤيّد آن بوده باشد نيافتهام .
[ 28 ] و بهشت را درجاتى است كه سرانجام به عرش خدا اتصال پيدا مىكند ، و در آن جنات عدن است كه سراهاى مقربان از بندگان و پيامبران و صدّيقان در آن جاى دارد ، و سورة الواقعة گوشهاى از تفاوت ميان درجات مقربان پيشى گرفته و درجات اصحاب يمين را بيان كرده است ، و در اين سوره نيز اشاره به گوشهاى از آن مىشود ، از آن لحاظ كه شراب ابرار با تسنيم آميخته شده كه مقربان از آن مىنوشند و آن شراب اختصاصى ايشان است .
عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ
- چشمهاى است كه مقربان از آن مىنوشند . » شايد در شراب تسنيم آثارى معنوى وجود داشته باشد كه بر اثر آن كسى كه از آن مىنوشد به نزديكى و خرسندى خداوند متعال از او دسترس پيدا مىكند ، و همچنين شراب بهشت عقل را افزايش مىدهد ، و فكر را به نشاط و فعاليت بر مىانگيزد ، و به روان آدمى ايمان و عرفان را الهام مىكند ، آن شراب كجا و شراب دنيا كجا كه عقل را از بين مىبرد و فكر را سست مىكند و روح را از مقام پروردگارش دور مىسازد ؟ ! [ 29 ] مجالس انس و دوستى و يگانگى و نوشيدن رحيق و شراب سالم از جمله پاداشهايى است كه پروردگار به بندگان تحمل كننده دردهاى روحى خويش عنايت مىفرمايد ، و چه بسيار كه تبهكاران بر ايشان به استهزا خنديدند و
هامش
( 36 ) - التفسير الكبير ، ج 31 ، ص 100 .