كه در آن جنيتك به جاى جنيت لك به كار رفته است ، و به نظر من حذف لام در اين جا از بدايع بلاغت قرآن است ، چرا كه لام خبر از سود و فايده مىدهد ، در صورتى كه كاستن از پيمانه يا وزن براى كسى كه از پيمانه يا وزن او چيزى كاسته مىشود ، علاوه بر سودى نداشتن مايه زيان است .
كم فروشى در مكيال و ميزان - بنا بر تواريخ - در يثرب پيش از هجرت پيامبر اسلام - صلّى اللَّه عليه و آله - به آن شهر رايج بود ، و اين سوره اولين سورهاى است كه در مدينه بر قلب پيامبر ( ص ) نازل شد ، و سخت در مردم آن شهر مؤثر افتاد و از اين عادت زشت دست كشيدند و از بهترين مردمان در مكيال شدند ، بنا بر روايت ابن عباس كه گفته است : چون اين سوره نازل شد به آنچه مىكردند پايان دادند و از آن زمان تا كنون بهترين مردم براى درست پيمودن پيمانه به شمار مىروند .
رسالتهاى الاهى با همه اشكال فساد اقتصادى مبارزه مىكردند ، و كم فروشى يكى از بدترين گونههاى اين فساد به شمار مىرود .
و پروردگار ما از شعيب - عليه السلام - گفته او را بدين گونه حكايت مىكند :
أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
. » « 2 » ولى آيا فساد اقتصادى اختصاص به كم فروشى وزنى يا پيمانهاى دارد ، يا آن كه اين دو مثالهايى براى چيزى است كه عامتر و فراگيرتر از آن دو است ؟
نيرنگ و احتكار و بهرهكشى از كار ناتوانان و استثمار ثروتهاى گوناگون سرزمينهاى مختلف و به زور اموال مردم را گرفتن و روشهاى ديگر كسب نامشروع ، همه / 405 از انواع تبهكاريهاى اقتصادى است .
سپس كم فروشى در وزن كردنيها تنها به ناحيه اقتصادى اختصاص ندارد ، بلكه جنبههاى سياسى و اجتماعى را نيز شامل مىشود ، پس روا نيست كه از مردمان خواستار حق كامل خود باشى ، و چون آنان حقوق خود را از تو بخواهند از
هامش
( 2 ) - الشعراء / 182 .