حقى از خود را از ديگران بازستانند ، آن را تمام مىگيرند ، و چون از ايشان خواسته شود كه حقوق ديگران را تمام به ايشان بدهند ، از آن استنكاف ورزند و حق ديگران را كمتر از آنچه بايسته است بدهند ، و در همه امور و شؤون زندگى به همين گونه عمل كنند . واى بر اينان كه از انصاف به دورند .
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ
- واى بر كم فروشان . » گفتند : ويل به معنى شر و اندوه و عذاب يا هلاك است ، و معنى لعنت دارد ، و مطفف از ماده طف به معنى كنار چيز است ، و تطفيف به معنى كاستن از اطراف چيزى است .
[ 2 ] اين مطففان كياناند ؟ نمونه بارزى از ايشان آن كسانند كه در كيل كردن و وزن كردن چيزى براى دادن به ديگران از آن مىكاهند ، ولى چون بخواهند حق خود را از ديگرى بگيرند آن را تمام مىگيرند .
الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ
- كسانى كه چون از ديگران پيمانه بستانند ، به پرى مىستانند . » گفتند : « على » در اين جا به معنى « ل براى » است ، و به نظر من در اين جا هم سايه كلى خود را دارد كه حكايت از زيان مىكند ، چه تمام گرفتن به زيان مردم تمام مىشود .
و بعضى گفتند كه : آن به معنى چون آنچه را مىپيمايند كه بر عهده مردم است مىباشد .
[ 3 ] و چون براى دادن به ديگران پيمانه مىكنند ، كمتر از حق به ايشان مىدهند .
وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
- و آن گاه كه براى مردمان پيمانه مىكنند يا وزن مىكنند ، از آن مىكاهند و به ديگران زيان مىرسانند . » گفتند : معنى آن كالوا لهم يا وزنوا لهم است ، و لام آن حذف شده است ، / 404 و به اين گفته شاعر استناد كردند كه :
و لقد جنيتك أكما و عساقلا * و لقد نهيتك عن بنات الأوبر